HOME
Tin Thế Giới
 
Châu Á chưa giảm tỷ lệ phụ nữ tử vong khi sinh
 



Bác sĩ siêu âm cho một phụ nữ mang thai tại Pháp hôm 1/12/2016. AFP photo

(RFA): Báo cáo Dân số Thế giới của Qũy Dân số Liên Hiệp Quốc công bố vào ngày 17 tháng 10 cho biết tỷ lệ phụ nữ tử vong khi sinh tại các quốc gia Châu Á - Thái Bình Dương vẫn cao, sau hai năm thực hiện mục tiêu toàn cầu của Liên Hiệp Quốc nhằm hạ thấp tỷ lệ này.
Báo cáo cho biết năm 2015, châu Á có 85,000 bà mẹ đã tử vong khi sinh con, chiếm 28% tổng số ca tử vong khi sinh trên toàn cầu. Tính bình quân cứ 100,000 ca sinh lại có 127 bà mẹ tử vong. 90% số ca tử vong đến từ 12 quốc gia trong khu vực được Liên Hiệp Quốc đánh giá có khả năng giảm tỷ lệ tử vong khi sinh xuống còn 70 trên 100,000 ca sinh vào năm 2030. Tuy nhiên trong số 12 quốc gia này chỉ có Bangladesh, Lào, Đông Timor và Indonesia có khả năng đạt được mục tiêu. Còn lại Afghanistan, Nepal, Papua New Guinea, Myanmar, Pakistan, Ấn Độ, Campuchia và Philippines không có triển vọng.
Bà Federica Maurizio, chuyên gia về sức khỏe tình dục và sinh sản của Liên Hiệp Quốc cho biết sức khỏe của phụ nữ thai sản là một trong những yếu tố chính đánh giá hệ thống y tế của cả quốc gia.
RFA, 17/10/2017

--------------------
Malaysia chưa quyết định có tiếp tục tìm kiếm MH370 không

 



Thân nhân của các hành khách Trung Quốc trên chuyến bay 370 của hãng hàng không Malaysia Airlines biểu tình tại Bắc Kinh ngày 8/3/2017, ba năm sau ngày chiếc máy bay mất tích. AFP

(RFA): Malaysia vào ngày 17 tháng 10 cho biết chưa quyết định có tiếp tục công cuộc tìm kiếm chiếc máy bay mất tích MH370 hay không.
Bộ trưởng Giao thông Malaysia Liow Tiong Lai nói đã nhận được đề xuất từ ba công ty xin tiếp tục tìm kiếm chiếc MH370 bị mất tích kể từ năm 2014. Đề xuất từ ba công ty chuyên thăm dò dưới đáy biển gồm Ocean Infinity của Mỹ, công ty Fugro của Hà Lan và một công ty của Malaysia.
Hãng Reuters dẫn lời ông Liow nói với báo giới rằng Malaysia cần bàn thảo chi tiết với các công ty này. Sau khi bàn thảo, các đề xuất này sẽ được trình bày với Hội đồng 3 quốc gia bao gồm Malayasia, Trung Quốc và Australia trước khi đưa ra bất cứ quyết định nào.
Đại diện của công ty Ocean Infinity cho biết sẽ chỉ thu phí nếu tìm ra được chiếc máy bay.
Máy bay MH370 bị mất tích cách đây 3 năm ở vùng Nam Ấn Độ Dương sau khi khởi hành theo đường bay từ Kuala Lumpur đến Bắc Kinh với 239 hành khách. Vụ mất tích của chiếc MH370 trở thành một trong những bí ẩn hàng không lớn nhất thế giới.
RFA, 17/10/2017

--------------------
Hoa Kỳ không loại trừ đối thoại với Bắc Hàn

 



Lãnh tụ Bắc Hàn Kim Jong-Un đọc một tuyên bố tại Bình Nhưỡng hôm 21/9/2017 về một bài phát biểu của Tổng thống Mỹ ở Liên Hiệp Quốc STR / KCNA VIA KNS / AFP

(RFA): Hoa Kỳ không loại trừ việc có thể nói chuyện trực tiếp với Bắc Hàn, tiếp tục mong muốn sử dụng giải pháp ngoại giao để giải quyết căng thẳng do Bình Nhưỡng gây nên ở bán đảo Triều Tiên, nhưng đồng thời Washington cùng hai đồng minh Nam Hàn và Nhật Bản vẫn phải sửa soạn để đối phó với tình huống xấu nhất có thể xảy ra bất kỳ lúc nào.
Đó là nội dung phát biểu được ông Thứ Trưởng Ngoại Giao Mỹ John Sullivan đưa ra trong cuộc họp báo tại Tokyo ngày 17 tháng 10, sau khi thảo luận với các viên chức cao cấp Nhật Bản về chính sách chung cần thực hiện để đối phó với Bắc Hàn.
Ý kiến thảo luận trực tiếp với Bình Nhưỡng để giải quyết căng thẳng đang xảy ra là điều Trung Quốc thường xuyên nói tới, nhưng theo quan điểm của Hoa Kỳ, đối thoại trực tiếp chỉ diễn ra với diều kiện Bắc Hàn phải ngưng theo đuổi chương trình chế tạo võ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo.
Việc Hoa Kỳ vẫn không loại trừ khả năng đàm phán trực tiếp với Bắc Hàn được nói tới chỉ ít giờ sau khi chính phủ Bình Nhưỡng lên tiếng cảnh báo các nước không nên hợp tác quân sự với Mỹ để chống lại họ.
Cảnh báo được Phó Đại Sứ Bắc Hàn tại Liên Hiệp Quốc Kim In Ryong đưa ra ngày hôm qua ở New York, trong một cuộc hội thảo về võ khí hạt nhân do Liên Hiệp Quốc tổ chức.
Phó Đại Sứ Bắc Hàn nói rõ là chính phủ nước ông không sử dụng hay đe dọa sử dụng võ khí hạt nhân với những nước không tham gia hoạt động quân sự chung với Mỹ để chống lại Bắc Hàn.
Trong bài phát biểu, Phó Đại Sứ Bắc Hàn cũng nói rằng tình hình bán đảo Triều Tiên nghiêm trọng tới mức cả thế giới phải quan tâm tới, và một cuộc chiến hạt nhân có thể xảy ra bất kỳ lúc nào, bảo thêm rằng Bình Nhưỡng không bao giờ đặt chương trình võ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo của họ lên bàn đàm phán.
Bài bình luận do thông tấn xã nhà nước Bắc Hàn phổ biến ngày 17 tháng 140 nói thêm rằng Bình Nhưỡng sẵn sàng đối phó với mọi sức ép của Mỹ, từ sức ép cấm vận cho đến quân sự. Bài bình luận viết thêm là Bắc Hàn luôn sẵn sàng sử dụng sức mạnh võ khí hạt nhân để bảo vệ sự sống còn của họ.
Trước cảnh báo của Bắc Hàn về một cuộc chiến hạt nhân, phát ngôn viên Lục Khảng của Bộ Ngoại Giao Trung Quốc nói rằng không một nước nào có lợi khi chiến tranh xảy ra, vì thế Trung Quốc kêu gọi tất cả những nước liên quan phải bình tĩnh, tìm cách giảm bớt mức độ căng thẳng.
Tại Tokyo, Thứ Trưởng Ngoại Giao Nhật Bản Shinsuke Sugiyama cho báo chí biết rằng Nhật ủng hộ chính sách Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump đang thi hành đối với Bắc Hàn, nhưng Nhật cũng mong muốn thấy vấn đề sẽ được giải quyết bằng dường lối ngoại giao, với sự hỗ trợ của Trung Quốc và Nga.
Tổng Thống Trump từng nhiều lần nói là tất cả mọi giải pháp giải quyết vấn đề Bắc Hàn đều được đặt trên bàn của ông, kể cả giải pháp quân sự. Nhà lãnh đạo nước Mỹ cũng từng nói nếu Bắc Hàn tấn công Hoa Kỳ hay tấn công hai nước đồng mình của Mỹ là Nhật Bản và Nam Hàn, lúc đó ông sẽ ra lệnh trả đũa bằng sức mạnh thế giới chưa từng thấy.
Ông Trump cũng từng lên tiếng đe dọa sẽ tiêu diệt Bắc Hàn, và tỏ ý cho thấy quân sự là giải pháp duy nhất để giải quyết căng thẳng do Bình Nhưỡng gây nên.
RFA, 17/10/2017

--------------------
Thành phố Marawi được giải phóng khỏi IS

 



Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte (trái) tuyên bố thành phố Marawi đã được giải phóng trong một buổi lễ được tổ chức ở ngay khu vực chiến trường tại quận Banglolo của thành phố hôm 17/10/2017 AFP

(RFA): Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte hôm 17 tháng 10 tuyên bố thành phố Marawi ở miền nam nước này được giải phóng khỏi các tay súng Thánh chiến Hồi giáo IS. Mặc dù Quân đội nước này nói vẫn còn từ 20 đến 30 phiến quân nổi dậy còn cầm giữ chừng 20 con tin và tiếp tục chiến đấu.
Hãng tin Reuters dẫn tuyên bố thành phố Marawi được giải phóng của ông Duterte khi phát biểu với binh lính nước này một ngày sau khi có tin hai chỉ huy liên minh nổi dậy bị hạ sát.
Cũng theo lời ông, ông sẽ không để các tay súng tàng trữ nhiều vũ khí, Marawi đã được tự do và đã đến lúc hàn gắn các vết thương và xây dựng lại thành phố.
Đợt chiếm đóng kéo dài gần 150 ngày thành phố Marawi tại miền nam Philippines được cho là cuộc khủng hoảng an ninh lớn nhất tại đất nước có số đông tín đồ Công giáo này.
Vùng núi non, rừng rậm và biên giới dễ thâm nhập gây quan ngại đảo Mindanao ở miền nam Philippines có thể trở thành nơi thu hút những tay súng IS bị truy đuổi khỏi Iraq và Syria.
Hôm ngày 16 tháng 10, Isnilon Hapilon, thủ lĩnh nhóm phiến quân Maute ở miền Nam Philippines nằm trong danh sách những kẻ khủng bố bị truy nã đặc biệt của Mỹ, bị tiêu diệt trong một trận chiến của quân đội Philippines nhằm chiếm lại thành phố Marawi từ tay phiến quân.
RFA, 17/10/2017

--------------------
Liên Hiệp Quốc giục Bangladesh chuyển người tị nạn kẹt ở biên giới

 



Lính biên phòng Bangladesh và dòng người tị nạn Rohingya. 17/10/2017. AFP

(RFA): Cơ quan phụ trách vấn đề người tị nạn của Liên Hiệp Quốc vào ngày 17 tháng 10 lên tiếng từ Geneva của Thụy Sĩ, thúc giục chính quyền Bangladesh đẩy mạnh tốc độ kiểm tra để những người Rohingya đang bị kẹt ở cửa khẩu biên giới được vào lãnh thổ Bangladesh.
Hiện ước tính có khoảng từ 10 đến 15 ngàn người đang chờ ở cửa khẩu biên giới Anjuman Para từ đêm ngày 15 tháng 10 cho đến nay. Liên Hiệp Quốc nói là phải tạo điều kiện cho họ qua biên giới để có thể được chăm sóc tốt hơn.
Phát ngôn nhân văn phòng liên lạc của cơ quan các vấn đề nhân đạo của Liên Hiệp Quốc nói rằng những người tị nạn đang thiếu thốn trầm trọng thức ăn và chăm sóc y tế.
Quĩ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc chuyên lo cung cấp nước sạch và nhà vệ sinh cho khoảng 40 ngàn người tị nạn ở khu vực Cox’s Bazar đã phải ngưng công việc vì ngân quĩ cạn kiệt.
Cho đến hiện nay ước tính đã có đến 582 ngàn người Rohingya trốn chạy khỏi bang Rakhine miền Tây Myanmar để tránh chiến tranh, bạo lực, và việc thanh lọc sắc tộc được cho là đang được quân đội Myanmar thực hiện.
RFA, 17/10/2017

--------------------
Hoàng đế đỏ Tập Cận Bình, giấc mơ Trung Hoa và Đại hội Đảng

 

Ảnh Tập Cận Bình trong cuộc triển lãm thành tựu 5 năm qua, trước Đại hội Đảng Cộng Sản Trung Quốc lần thứ 19. Ảnh chụp ngày 10/10/2017.REUTERS/Jason Lee
(RFI): Le Monde
hôm nay dành hẳn 8 trang báo cho việc «Trung Quốc quay lại với tư cách đại cường», với dòng chữ Hán trên trang nhất «Trung Quốc, cường quốc quật khởi» - tên một bộ phim tài liệu dài đến 12 tập chiếu trên truyền hình nước này năm 2006. «Hoàng đế đỏ» Tập Cận Bình, nhân danh «Giấc mơ Trung Hoa», từ khi lên ngôi đã siết chặt xã hội dân sự cũng như nền kinh tế.

Giấc mơ Trung Hoa thay cho giấc mơ Mỹ
Tờ báo nhận xét, cách đây mười năm, khi chuẩn bị cho Thế vận hội Bắc Kinh 2008, chính quyền đã phân phát nhiều cassette cho các tài xế taxi để họ ráng tập nói vài câu tiếng Anh. Năm 2017, đến lượt bé gái cháu nội của tổng thống Mỹ Donald Trump hát và đọc một bài thơ tiếng Hoa trước mặt Tập Cận Bình ở Mar-a-Lago. Le Monde cho rằng đây là một biểu tượng: chúng ta đã bước vào thế kỷ Trung Hoa.
Sau ba thập niên cất cánh, Trung Quốc nay muốn cạnh tranh với siêu cường Mỹ, và Tập Cận Bình còn khoe «Giấc mơ Trung Hoa» để thay cho «American Dream». Giấc mơ này được thể hiện bằng các tham vọng lãnh thổ và chiến lược. Chính sách âm thầm phát triển của cuối thập niên 70 đã kết thúc. Tại châu Á, Tập Cận Bình yêu sách chủ quyền Biển Đông, bất chấp những quan ngại của các láng giềng. Việc Hoa Kỳ rút khỏi Hiệp định TPP là một món quà từ trên trời rơi xuống cho ông Tập, nhân đó ông quảng bá «Con đường tơ lụa mới».
Trong nội bộ, Tập Cận Bình áp đặt nhân sự của mình trong ban lãnh đạo đảng Cộng Sản Trung Quốc (ĐCSTQ) nhân danh chống tham nhũng, trong quân đội và xã hội dân sự. Đừng mơ đến cải cách chính trị: ông Tập là một người chống Gorbatchev. Các luật sư và nhà báo «láo xược» đã bị bỏ tù. Cứng rắn trong đối nội, bành trướng với bên ngoài, đó là tôn chỉ của ông Tập, với hy vọng mang lại cơ hội tuyệt vời cho ngày kỷ niệm 100 năm thành lập đảng vào năm 2021, một năm trước khi ông kết thúc nhiệm kỳ thứ hai.

Tập Cận Bình, hoàng đế đỏ
Tại Đại hội Đảng khai mạc vào thứ Tư 18/10 tới, Tập Cận Bình không chỉ được giao tiếp tục nhiệm kỳ 5 năm thứ hai, mà còn muốn nối gót hai lãnh đạo đã đi vào lịch sử là Mao Trạch Đông và Đặng Tiểu Bình, với việc đưa vào điều lệ đảng tư tưởng của ông ta. Cho đến nay, chỉ có Mao (với tư tưởng Mao Trạch Đông) và Đặng (với lý thuyết Đặng Tiểu Bình) là có được vinh dự này, nhưng không phải trong lúc sinh thời.
Ông Tập đưa ra khái niệm «Quản trị». Tác phẩm «Quản trị Trung Quốc» dày trên 500 trang xuất bản tháng Giêng năm 2015 tập hợp các bài diễn văn và tiểu luận, là đóng góp của Tập Cận Bình, bên cạnh những chuyến công du 56 nước, vượt 570.000 km, được tiếp đón trọng thị. Trên thảm đỏ, ông luôn tươi cười, biểu tượng cho một Trung Quốc kiêu hãnh và tự tin, đối chọi với nước Mỹ của ông Trump cô lập và khuấy động.
Để hiểu vì sao nhấn mạnh «quản trị», chúng ta cần quay lại với năm 2012 của Đại hội Đảng 18, khi Tập Cận Bình mới được đề cử. Chế độ Bắc Kinh đang còn sững sờ trước sự lan rộng của Mùa Xuân Ả Rập, thì lại xảy ra xì-căng-đan đình đám Bạc Hy Lai, và sau đó đến lượt luật gia mù Trần Quang Thành đào thoát, gây khủng hoảng ngoại giao với Mỹ. Trung Quốc của Hồ Cẩm Đào dường như thất thế trước sự thu hút của tổng thống Barack Obama và sự cương quyết của ngoại trưởng Hillary Clinton. Trên toàn quốc, xuất hiện nhiều lời kêu gọi trên các mạng xã hội, vạch trần bộ máy tuyên truyền và đòi hỏi chia sẻ quyền lực chính trị. Báo chí Hoa lục gọi đây là «cuộc khủng hoảng quản trị».

Pháp trị của quân chủ chuyên chế thay cho Nhà nước pháp quyền
Khi lên ngôi, Tập Cận Bình đã gây thất vọng cho những người vẫn mong mỏi có được cải cách chính trị. Một nhà trí thức ẩn danh nói với Le Monde: «Cách đây bốn, năm năm, tôi rất lạc quan, như nhiều người cùng thế hệ. Cứ ngỡ rằng sẽ hướng đến một mô hình kiểu phương Tây, rằng xã hội chúng tôi sẽ trở nên tự do hơn. Nay thì phải từ bỏ ảo tưởng ấy».
Ông Tập «Hán hóa» tất cả, vận dụng nền văn minh Trung Hoa cổ, Khổng Tử và một loạt truyền thống chính trị, chẳng hạn thuyết «pháp trị» của Hàn Phi Tử (Han Fei) thời quân chủ chuyên chế, khác hẳn với Nhà nước pháp quyền của phương Tây.
Sự quản trị độc đoán của Tập Cận Bình nhằm duy trì độc quyền cai trị của đảng Cộng Sản, và tham vọng quốc tế trở thành siêu cường. Nhà sử học Chương Lập Phàm (Zhang Lifan) nhận xét: «Mao muốn xuất khẩu cách mạng, còn Tập Cận Bình muốn xuất khẩu tư bản. Ông ta mơ một đại cường đỏ. Nền kinh tế là vũ khí hiệu quả nhất, «Con đường tơ lụa mới» và quốc tế hóa đồng nhân dân tệ là các phương tiện chiến lược. Thế nhưng những thứ đó cần đến sức mạnh quân sự hỗ trợ. Như vậy, Bắc Kinh sẽ mở rộng dấu ấn quân sự trên thế giới, như đã làm với căn cứ đầu tiên ở Djibouti. Đầu tư vào quân sự là trọng yếu, vì Trung Quốc đã ấn định mục tiêu trở thành cường quốc biển, trong khi hiện nay còn yếu kém».
Theo Le Monde, những thử thách đối với ông Tập không ít: nền kinh tế chao đảo, và ông nổi tiếng có nhiều kẻ thù bên trong. Ở bên ngoài, Hồng Kông và Đài Loan nổi loạn trong nhiệm kỳ của Tập Cận Bình. Căng thẳng gia tăng trên bán đảo Triều Tiên, với một Donald Trump nóng nảy, bất định, là trắc nghiệm cho «chính sách ngoại giao nước lớn» của Bắc Kinh.

Tất cả đều ngưng đọng trước Đại hội Đảng
Trong bài «Trung Quốc dừng mọi hoạt động trước Đại hội Đảng», tờ báo cho biết, trong khi thủ đô Bắc Kinh rợp những băng-rôn đỏ «Nhiệt liệt chào mừng Đại hội 19», các nhà hàng gần quảng trường Thiên An Môn buộc phải tạm đóng cửa vì không được sử dụng các bình gaz.
Airbnb thông báo cho khách hàng là tất cả các căn hộ trong bán kính 20 km xung quanh quảng trường bị cấm cho thuê đến cuối tháng 10. Một điều bắt buộc nữa là bầu trời xanh: các nhà máy thép của tỉnh Hà Bắc kế cận phải ngưng sản xuất từ ngày 12/10. Giá một số hóa chất tăng cao bất thường vì cấm vận chuyển hàng nguy hiểm trên sông Dương Tử (Yangzi) tuy nằm cách thủ đô cả ngàn cây số.
Lãnh vực giải trí cũng không thoát: một kênh truyền hình đã phải ngưng chương trình tranh luận về những khó khăn của đất nước. Thay vào đó là loạt phim tài liệu mang tên «Vinh quang Trung Quốc».

Đại hội 19: Tập Cận Bình sẽ khống chế?
Với 2.287 đại biểu, Đại hội 19 sẽ «bầu ra» Ban chấp hành Trung ương, và sau đó Trung ương chỉ định Bộ Chính trị gồm 25 thành viên và 7 ủy viên thường trực, nắm giữ quyền lực tối cao. Kỳ này có nhiều ghế trống do về hưu hay do bị thanh trừng: 5/7 ủy viên thường trực, 12/25 ủy viên Bộ Chính trị, 5/11 trong Quân ủy Trung ương. Vấn đề là Tập Cận Bình sẽ áp đặt được bao nhiêu người thân tín. Ông Tập chỉ tin tưởng vào những ai đã từng làm việc chung với mình.
Ông phải thỏa thuận với Đoàn Thanh niên, phe của cựu chủ tịch Hồ Cẩm Đào, tuy đã yếu đi nhưng vẫn còn nhiều cán bộ tài năng và giữ vị trí quan trọng. Trần Mẫn Nhi (Chen Min’er), vừa được ông Tập đẩy lên làm bí thư Trùng Khánh, có hy vọng trở thành ủy viên thường trực.
Nhưng đáng chú ý nhất là Vương Kỳ Sơn (Wang Qishan), trưởng ban kỷ luật trung ương đầy quyền lực, người chỉ đạo chiến dịch chống tham nhũng. Ở tuổi 69, trên nguyên tắc ông Vương không thể tiếp tục là ủy viên thường trực, nhưng cánh tay mặt của Tập Cận Bình có thể được đặc cách. Một số nhà quan sát cho rằng ông Tập sẽ tránh giới thiệu người kế nhiệm cho Đại hội 20, năm 2022.
Le Monde cũng đề cập đến «đạo quân Chi Giang» của Tập Cận Bình, gồm khoảng hai chục quan chức, là những người đã chịu ơn mưa móc của ông Tập nên đã thăng tiến vùn vụt.

Siết chặt kinh tế tư nhân
Trên lãnh vực kinh tế, mặc dù đề cao chủ trương tự do hóa, nhưng chế độ lại tăng cường kiểm soát lãnh vực tư nhân, với mục đích giữ ổn định, dành ưu tiên cho quốc doanh.
Những tập đoàn quá nhiều tham vọng bị chặn bước, mà người giàu nhất Trung Quốc Vương Kiện Lâm (Wang Jianlin), chủ tập đoàn Vạn Đạt (Wanda) đã học được một bài học: phải bán đi 77 khách sạn và phần hùn trong 13 dự án du lịch, trị giá tổng cộng 7,7 tỉ đô la; từ bỏ ý định mua khu đất 4 hecta bên dòng sông Thames, cách Buckingham Palace không đầy 1 km.
Tương tự đối với các tập đoàn Phục Tinh (Fosun), An Bang (Anbang). Ngô Tiểu Huy (Wu Xiaohui), chủ tịch An Bang, chồng của cháu gái Đặng Tiểu Bình, ngỡ như bất khả xâm phạm, bị bắt vào tháng Sáu và từ đó đến nay không hề thấy xuất hiện hay được nhắc đến.
Chuyên gia Fraser Howie nhận xét: «Khi ra lệnh cho doanh nghiệp tư nhân, Tập Cận Bình cho thấy không có ranh giới công-tư như ở phương Tây. Cũng có những vấn đề như rủi ro tài chính, chảy máu vốn nhưng chỉ là thứ yếu. Ông Tập đặc biệt muốn chứng tỏ không có bất kỳ lãnh vực nào của xã hội mà ông hoặc đảng Cộng Sản không có quyền can thiệp. Đây là xu hướng đang lo ngại ở Trung Quốc, vì lãnh vực quốc doanh vốn kém hiệu quả, trong những năm gần đây lại càng sa sút».
Trong thời buổi đồng nhân dân tệ yếu kém so với đô la, các đầu tư ra nước ngoài bị coi là một cách chuyển tiền ra ngoại quốc, thay vì là sự phát triển mang tầm chiến lược. Ông Howie nói thêm: «Trước mắt, nếu kiểm soát thị trường tiền tệ, chứng khoán và thậm chí cả mức độ hoạt động kinh tế, có thể có được sự ổn định. Nhưng về trung và dài hạn, sẽ gây căng thẳng nhiều hơn cho nền kinh tế.»

Internet bị bóp nghẹt
Về mặt xã hội, hàng loạt biện pháp khắc nghiệt được đưa ra để siết chặt internet. Gần đến đại hội, WhatsApp không còn hoạt động được. Tại Tân Cương, khi sử dụng VPN để vượt tường lửa thì công an được báo động ngay.
Ngay từ năm 2013, tất cả những ai đăng tin tức «có hại» lên mạng Vi Bác (Weibo), được xem 5.000 lần hay chia sẻ 500 lần đều có nguy cơ bị tù giam. Nhiều blogger đã bị bắt. Một nhà báo trẻ Trung Quốc cho biết: «Từ khi ra quy định này, ai nấy đều thận trọng, đó là hồi kết của việc mở cửa internet». Các luật về an ninh mạng được thông qua tháng 11/2016 trao quyền cho an ninh lập hồ sơ khởi tố các cư dân mạng muốn «lật đổ chính quyền» hay «gây rối trật tự công cộng». Một blogger trẻ đã lãnh án bốn năm tù vì đăng clip cảnh người dân biểu tình. Một người dân Quảng Đông cũng bị 9 tháng tù giam vì lập trang web bán các phần mềm để né «Vạn Lý Hỏa Thành».
New York nay đã trở thành thủ đô của một «Trung Quốc tự do», nơi các nhà ly khai và trí thức Trung Quốc nói lên những tiếng nói đòi dân chủ. Tại đây họ tổ chức các cuộc hội thảo, hội nghị về tương lai đất nước, đăng bài trên những trang tiếng Hoa. Mới đây, một phóng viên Ý thường trú tại Bắc Kinh đã phải sang New York phỏng vấn một giáo sư người Hoa vì tại Hoa lục, chẳng ai dám trả lời.

Đảng đứng trên Nhà nước
Nhà Trung Quốc học Sebastien Veg nhận xét, mỗi tân lãnh đạo ĐCSTQ đều phải đối mặt với việc giữ ba thăng bằng căn bản, để bảo vệ chế độ. Đó là thăng bằng giữa định chế hóa và cải cách chính trị, giữa trọng dụng nhân tài và phe nhóm, giữa tự do hóa và kiểm soát xã hội.
Tập Cận Bình khác với những người tiền nhiệm ở chỗ tăng cường quyền lực của Đảng, đứng trên Nhà nước. Dựa trên phe «thái tử đỏ», thay vì giúp Nhà nước hiệu quả hơn nhờ tách biệt với Đảng và ý thức hệ, ông Tập lại khẳng định vai trò lãnh đạo đảng như công cụ kỷ luật, điều tiết nền kinh tế và xã hội, tiêu chuẩn chính trị.
Chiến dịch chống tham nhũng do đảng lãnh đạo đã tấn công 1 triệu cán bộ từ 2013, trong đó khoảng 200.000 bị điều tra, trong đó có 130 mang hàm thứ trưởng trở lên. Từ 2017, chiến dịch mở rộng sang lãnh vực tư nhân. ĐCSTQ còn tăng cường vai trò tổ đảng trong các công ty tư, tổ chức phi chính phủ, thậm chí công ty liên doanh với nước ngoài.
Chuyên gia Jean-Pierre Cabestan, trường đại học Báp-tít Hồng Kông dự báo trên Le Figaro: những kẻ thù của ông Tập, đang yếu đi và chia rẽ, chỉ đợi một dịp khủng hoảng lớn để phản công. Cuộc khủng hoảng đó có thể là kinh tế hay ngoại giao - nếu hồ sơ Triều Tiên nóng bỏng diễn tiến xấu đi, trở thành xung đột.

Iran, tổng thống Pháp: Tựa chính báo Paris
Tổng thống Mỹ và hiệp định nguyên tử Iran, cuộc trả lời phỏng vấn trực tiếp trên truyền hình lần đầu tiên của tổng thống Pháp, Tập Cận Bình và Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc sắp tới; đó là những chủ đề được các báo Pháp đề cập nhiều nhất.
Tựa chính của Le Monde hôm nay là «Donald Trump gây nguy hiểm cho hiệp định nguyên tử Iran». Le Figaro nhận xét «Emmanuel Macron giảm nhẹ giọng điệu nhưng giữ nguyên phương hướng», còn Libération chơi chữ: «Macron trò chuyện với người dân Pháp: Mẹ kiếp, hãy cố thành công đi!», nhắc lại từ ngữ ("bordel!") có phần bình dân mà tổng thống Pháp từng bị phê phán gần đây. Trên lãnh vực xã hội, tờ báo công giáo La Croix chạy tựa «Để kết thúc bạo lực tình dục». Nhật báo kinh tế Les Echos quan tâm đến những thay đổi trong chính sách về hợp đồng làm việc ngắn hạn.
Thụy My RFI, 16-10-2017

--------------------
Chủ trương "Nước Mỹ trên hết" đang đẩy Hoa Kỳ vào tình thế bị cô lập

 

Một bức bích họa chống Mỹ tại Teheran, Iran, ngày 13/10/2017. REUTERS/Nazanin Tabatabaee Yazdi/TIMA

(RFI): Quyết định của tổng thống Mỹ Donald Trump, đả kích thỏa thuận hạt nhân với Iran mà các đồng minh châu Âu của Hoa Kỳ xem là chuẩn mực của hợp tác quốc tế, tiếp tục được bình luận. Trong bài phân tích ngày 15/10/2017, hãng tin Pháp AFP đã không ngần ngại cho rằng quyết định đó của ông Trump đã nêu bật nguy cơ là chính sách ngoại giao theo hướng "Nước Mỹ trên hết (America First)" của ông, có khả năng chuyển hóa thành "Nước Mỹ đơn độc (America Alone)" khi ông phải đối mặt với các cuộc khủng hoảng trong tương lai.
Thoạt đầu, các nhà quan sát còn phân vân, tự hỏi là chính sách của tân tổng thống Mỹ sẽ ra sao. Thế nhưng, họ đã nhìn thấy một sợi chỉ xuyên suốt các quyết định của ông, từ việc rút nước Mỹ ra khỏi các hiệp định thương mại đa phương, thách thức các đồng minh cố hữu, cho đến việc xé bỏ các hiệp định quốc tế: Đó là ông Trump kiên quyết không để cho bị bất kỳ một quan hệ quốc tế nào ràng buộc.
Một nhà nghiên cứu có uy tín là ông Richard Haass, chủ tịch định chế tham vấn Hội Đồng Quan Hệ Đối Ngoại Council on Foreign Relations đã khẳng định rằng chính sách đối ngoại của ông Trump đang đi theo "học thuyết triệt thoái".
Ông Trump chưa rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran, nhưng ông nói sẵn sàng làm việc đó nếu Quốc Hội Mỹ và các đồng minh của Hoa Kỳ không đồng ý ban hành các biện pháp trừng phạt mới nhắm vào Iran. Ngay trước khi quyết định về Iran, ông đã rút Mỹ ra khỏi tổ chức văn hóa LHQ UNESCO. Trước đó, ông đã rút Mỹ ra khỏi hiệp ước thương mại Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương - TPP, và dường như ông đã sẵn sàng xóa bỏ một hiệp ước lớn hơn là Hiệp Định Tự Do Mậu Dịch Bắc Mỹ - NAFTA.
Ông còn đặt vấn đề về cam kết của Mỹ đối với các đồng minh trong khối NATO, ra lệnh cho rà soát lại lợi ích của việc Mỹ tham gia các định chế LHQ, thậm chí còn tuyên bố rằng Mỹ sẵn sàng rút khỏi thỏa thuận khí hậu Paris.
Cơ sở của các quyết định kể trên, như ông luôn tuyên bố, đó là chủ trương của ông đặt quyền lợi của nước Mỹ lên trên tất cả. Có điều là hệ quả của các hành động trên rất nghiêm trọng. Ông Ben Rhodes, cựu cố vấn cao cấp trong chính quyền cựu tổng thống Barack Obama, đã cảnh cáo: "Các quốc gia khác sẽ không muốn ký thỏa thuận với Hoa Kỳ".
Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif, người đã đàm phán thỏa thuận hạt nhân, cho rằng hành động của ông Trump sẽ gây thiệt hại lâu dài cho uy tín của Hoa Kỳ, vì sẽ không còn ai tin tưởng vào chính quyền Hoa Kỳ để tham gia đàm phán những vấn đề dài hạn.
Cựu ngoại trưởng Mỹ John Kerry, một kiến trúc sư chủ chốt của thỏa thuận với Iran, đã cho rằng quyết định của ông Trump đã làm suy yếu vai trò của Mỹ, khiến Mỹ mất đồng minh… Các đồng minh truyền thống của Washington ở Châu Âu lúc đầu rất thận trọng trong cách tiếp cận đối với ông Trump, với hy vọng ông sẽ bớt cực đoan khi vào Toà Bạch Ốc. Thế nhưng, hy vọng này đã bị quyết định về Iran phá tan, và châu Âu đã nhất loạt phản ứng.
Theo chuyên gia Barbara Slavin thuộc trung tâm tham vấn Hội Đồng Đại Tây Dương (Atlantic Council), "ông Trump có vẻ như nghĩ rằng sức mạnh quân sự và kinh tế của Mỹ đủ để cho Hoa Kỳ có thể làm bất cứ điều gì mình muốn vào bất cứ lúc nào… Điều mà ông ấy không hiểu là Hoa Kỳ chỉ ở đỉnh cao quyền lực khi vận động để đạt đến sự đồng thuận quốc tế".
Trọng Nghĩa RFI, 16-10-2017

--------------------
Tin Đọc Nhanh

 


(AFP) - Việt Nam chuẩn bị đón trận bão mới
. Theo dự báo ngày 16/10/2017, một trận bão mới, với tên quốc tế là Khanun, sẽ di chuyển vào Việt Nam. Trận bão này nối tiếp ngay sau cơn áp thấp nhiệt đới hoành hành tại miền Bắc và bắc Trung Bộ Việt Nam cách đây vừa tròn một tuần, gây ra lũ lụt và sạt lở đất khiến 72 người thiệt mạng, 50.000 ngôi nhà bị ngập, hủy hoại hơn 22.000 ha lúa, và 300.000 vật nuôi bị chết.

(AFP) - 276 người chết trong vụ khủng bố tại Somalia
. Số nạn nhân vụ đánh bom chiều Thứ Bảy 14/10/2017 tại trung tâm Mogadiscio không ngừng tăng thêm: cho tới chiều 16/10, các giới chức y tế và cảnh sát Somalia, xác nhận 279 người chết, hơn 300 người bị thương. Chưa ai nhận là thủ phạm vụ tấn công đẫm máu nhất tại Somalia.

(Reuters) - Đại đa số người Philippines ủng hộ chiến dịch chống ma túy của ông Duterte.
Theo một cuộc thăm dò được công bố ngày 16/10/2017, có 88% trong số 1.200 người được viện Pulse Asia thăm dò vào tháng Chín cho biết họ ủng hộ chiến dịch chống ma túy, chỉ có 2% phản đối, và 9% không ý kiến. Tuy nhiên, 73% cho rằng đã có những vụ hành quyết không qua xét xử. Cảnh sát Philippines luôn bác bỏ các cáo buộc giết người tùy tiện, khẳng định số 3.900 người bị giết chết là do họ có vũ trang và chống đối kịch liệt khi bị bắt.

(Reuters) - Hồng Kông: Việc bỏ tù ba nhà hoạt động dân chủ đe dọa nghiêm trọng Nhà Nước pháp quyền
. Một nhóm 12 luật sư quốc tế tên tuổi trong lá thư ngỏ hôm 16/10/2017 báo động: Sự kiện Hoàng Chi Phong (Joshua Wong), Chu Vĩnh Khang (Alex Chow) và La Quán Thông (Nathan Law) bị phạt tù trong năm nay, chứng tỏ độc lập tư pháp của Hồng Kông đang bị đe dọa trước sự can thiệp của chế độ Bắc Kinh. Các luật sư nhấn mạnh, các cuộc biểu tình đòi dân chủ năm 2014 là «một trong những phong trào phản kháng ôn hòa chưa từng thấy trên thế giới».

(AFP) - Bầu cử Quốc Hội Nhật Bản: Liên minh của thủ tướng Abe có thể thắng lớn
. Theo kết quả một cuộc thăm dò của nhật báo Mainichi Shimbun, tiến hành với hơn 73.000 cử tri Nhật Bản, được công bố ngày 16/10/2017, đảng Tự Do - Dân Chủ của ông Abe có thể giành được 303/465 ghế đại biểu trong nghị viện Nhật Bản. Đối thủ chính trị của ông Abe là bà Yuriko Koike đang mất dần ảnh hưởng. Cuộc bầu cử Quốc Hội sẽ diễn ra vào Chủ Nhật 22/10/2017.

(Reuters) - Nam Hàn: Luật sư của cựu TT Park Geun Hye tẩy chay tòa án
.Ngày 16/10/2017, luật sư bảo vệ cựu tổng thống Nam Hàn Park Geun Hye đồng loạt từ nhiệm, với lý do Tư Pháp từ chối cho phép bà Park tại ngoại hầu tra. Dàn luật sư của bà Park phản đối một vụ án mang «màu sắc chính trị». Nữ tổng thống Nam Hàn đầu tiên, Park Geun Hye bị truất phế hồi tháng 3/2017. Ngày 18/04/2017, bà chính thức bị truy tố về tội tham nhũng và lạm dụng quyền lực, đòi các tập đoàn lớn Nam Hàn phải chi tiền cho một tổ chức do người bạn thâm niên là pháp sư Choi Soon Sil điều hành.

(AFP) - Thêm thuyền nhân Rohingya thiệt mạng
.Một quan chức Bangladesh ngày 16/10/2017 cho biết, ít nhất 10 người thiệt mạng, hàng chục người mất tích trong một vụ đắm tàu ngoài khơi Cox's Bazarar, sát biên giới Miến Điện và Bangladesh. Nạn nhân là người Rohingya theo đạo Hồi bị quân đội Miến Điện truy bức. Trong 24 giờ qua, khoảng 12.000 thuyền nhân Rohingya đã cập bến Cox's Bazar.

(AFP) - Liên Hiệp Quốc bầu thành viên Hội Đồng Nhân Quyền
. Ngày 16/10/2017, Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc tiến hành bầu 15 thành viên Hội Đồng Nhân Quyền, tuy nhiên, việc ứng cử của Cộng Hòa Dân Chủ Congo gây tranh cãi, do những xung đột bạo lực trong vùng Kasai.

(AFP) - Catalunya: Lãnh đạo xin thời hạn hai tháng để đối thoại
. Trong bức thư gửi tới chính phủ Tây Ban Nha ngày 16/10/2017, ông Carles Puigdemont tỏ ý muốn khởi động một cuộc đối thoại với chính quyền Madrid trong vòng hai tháng, và trong khi chờ đợi ông sẽ hoãn lại việc thực hiện nhiệm vụ đưa vùng Catalunya tiến tới độc lập mà người dân đã trao cho ông trong cuộc trưng cầu dân ý đòi độc lập vừa qua. Ngày 16/10 là hạn chót để ông Puigdemont đưa ra câu trả lời cho chính phủ Tây Ban Nha về việc tuyên bố độc lập của vùng Catalunya.
(Reuters) - Tokyo, thành phố «lịch sự» nhất với nữ giới.Theo một nghiên cứu được công bố ngày 16/10/2017, Tokyo được xem là thành phố an toàn nhất với nữ giới. Đội sổ là Cairo, thủ đô Ai Cập. Cuộc thăm dò dựa trên một số tiêu chuẩn như là: phụ nữ không bị bạo hành về tình dục, nếp sống lành mạnh, phái đẹp được chăm sóc chu đáo về mặt ý tế và phụ nữ dễ kiếm tiền, thăng tiến trong xã hội. Luân Đôn đứng hạng 5, Paris hạng 3 và New York hạng 7.
(AFP) - Dự án thành lập khu bảo tồn hải dương Nam Băng Dương. Tại Sydney, ngày 16/10/2017, Pháp và Úc khởi động đàm phán lại về dự án lập vùng bảo tồn biển trong khu vực Nam Băng Dương. Kế hoạch này đã được đôi bên đề cập tới từ năm 2016, dự trù quy định diện tích hơn 1,5 triệu cây số vuông, tương đương với diện tích của Pháp, Ý, Đức, Thụy Sĩ, Áo và ba nước Hà Lan, Luxembourg và Bỉ cộng lại.
RFI, 16-10-2017

--------------------
Gìn giữ hòa bình ở châu Phi: “Nhiệm vụ bất khả thi” của Liên Hiệp Quốc?

 

Phái bộ Gìn giữ Hòa bình Liên Hiệp Quốc tại CHDC Congo (MONUSCO) vào khoảng cuối tháng 10/2013.CC/MONUSCO/Clara Padovan

(RFI): Sứ mệnh gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc đang bị dồn vào chân tường. Trong cuộc họp của Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc tháng 09/2017, Hoa Kỳ, nước tài trợ chính, đã thông báo giảm bớt 1,3 tỉ đô la cho ngân sách của Liên Hiệp Quốc và xác định một chính sách mới qua phát biểu của phó tổng thống Mike Pence: “Tóm lại, khi một phái bộ sẽ đi đến thành công, chúng ta sẽ dừng lại. Nếu nhiệm vụ đó không đạt được mục tiêu đề ra, chúng ta sẽ điều chỉnh nó. Và nếu một phái bộ kết thúc bằng những thất bại liên tục, chúng ta cũng sẽ ngừng”.
Theo bài viết “Gìn giữ hòa bình, phiên bản Liên Hiệp Quốc: bắt mạch sự bất lực” trên trang The Conversation (09/10/2017) của Thierry Vircoulon, chuyên gia về an ninh và xung đột tại châu Phi, giảng viên trường Khoa Học-Chính Trị (Sciences Po) của Pháp, với ngân sách 7,8 tỉ đô la và 15 phái bộ gìn giữ hòa bình dường như không có hồi kết, Liên Hiệp Quốc buộc phải giảm bớt lực lượng lính Mũ Xanh, hiện có khoảng 95.000 người.
Nhìn từ châu Phi, phương án mới này có vẻ nguy hiểm, thậm chí là phản tác dụng vì mọi dấu hiệu bất ổn đều hội tụ đủ tại Cộng Hòa Dân Chủ Congo (RDC), nơi tổng thống Joseph Kabila muốn tiếp tục nắm quyền nên lùi bầu cử hết năm này sang năm khác, điều này khiến các nhóm vũ trang huy động lực lượng ở thành phố Uvira. Trong khi đó, nước Trung Phi đang dần tan rã, còn Mali và Nam Sudan vẫn không áp các thỏa thuận hòa bình để giải quyết các cuộc xung đột tại chỗ vẫn chưa được áp dụng, sau hai năm ký kết.
Tuy nhiên, nghịch lý này chỉ là bề nổi. Thực vậy, bên lề Liên Hiệp Quốc tại New York, trong nội bộ các phái đoàn phương Tây hay trên thực địa châu Phi, không một ai tin rằng lực lượng Mũ Xanh sẽ ngăn được một cuộc khủng hoảng mới tại CHDC Congo, giải giới các nhóm vũ trang ở Trung Phi và buộc áp dụng các hiệp ước hòa bình tại Mali và Nam Sudan. Theo tác giả bài viết, lý do rất đơn giản: Từ 10 năm nay, Liên Hiệp Quốc tìm giải pháp cho các cuộc xung đột như chữa bệnh ung thư bằng phương pháp vi lượng đồng căn (homeopathy).
Từ giải quyết xung đột đến “bình ổn” quá trình sa lầy
Cỗ máy gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc càng trở nên chuyên nghiệp với việc thành lập Bộ Tác Chiến Gìn Giữ Hòa Bình, DUMP (do một đại diện của Pháp điều hành từ 20 năm nay), thì các phái bộ lại càng sa lầy và mất dần ý nghĩa.
Tại châu Phi, những thành công cuối cùng mà lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc đạt được là vào đầu thế kỷ XXI ở các nước Sierra Leone, Liberia, Burundi. Kể từ đó, các nhà lãnh đạo của DUMP quyết định rằng các phái bộ gìn giữ hòa bình được triển khai tại châu Phi không nhằm giải quyết xung đột, mà để “ổn định” chúng. Hiểu theo “định nghĩa” bên ngoài hành lang Hội Đồng Bảo An, các nhiệm vụ này nhằm bảo vệ thường dân và tái lập chính quyền Nhà Nước.
Bảo vệ thường dân được coi là nhiệm vụ ưu tiên số một của các phái bộ gìn giữ hoà bình sau vụ thảm sát Srebrenica (1995) và nạn diệt chủng tại Rwanda (1994), nhưng đây lại là một mục tiêu hão huyền vì các nước cung cấp lực lượng Mũ Xanh bị chia rẽ. Tác giả Thierry Vircoulon nhận định, trên thực tế, cái được gọi là “ổn định” đồng nghĩa với việc sa lầy tại chỗ.
Năm 2014, người phụ trách phái bộ gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc tại CHDC Congo (MONUSCO) đã phải công khai xin lỗi vì sự thụ động của lực lượng Liên Hiệp Quốc trong cuộc thảm sát tại làng Mutarule (06/06/2014). Tại Nam Sudan, một bản báo cáo điều tra của Liên Hiệp Quốc về các vụ đụng độ xảy ra vào tháng 07/2016 tại Juba cho thấy lính Mũ Xanh không đáp lại những lời cầu cứu của người dân. Tại Trung Phi, hiện đang có ít nhất một cuộc điều tra nội bộ về hành vi của lực lượng Mũ Xanh trong một vụ thảm sát gần đây.
Bất chấp quy mô các vụ bạo động nhắm vào người nhập cư ở gần các căn cứ của Liên Hiệp Quốc tại Nam Sudan, 15 nước thành viên của Hội Đồng Bảo An vẫn không đạt được một tiếng nói chung trong cuộc bỏ phiếu nghị quyết nhằm thành lập một lực lượng bảo vệ vào năm 2016 vì một số thành viên coi việc bảo vệ thường dân là một chính sách nhân đạo, còn số khác (đặc biệt là Nga và Trung Quốc) thì lại coi đó là ý đồ nguy hiểm chống chính phủ.

Tái lập một Nhà Nước… không tồn tại

Nhiệm vụ thứ hai của các phái bộ “bình ổn” (hiện ở Mali, Trung Phi và CHDC Congo) là lập lại chính quyền Nhà Nước. Cách gọi này được hiểu đơn giản là các vùng đất của nước liên quan phải do đại diện của Nhà Nước quản lý, chứ không phải do các nhóm vũ trang nổi dậy.
Ngoài việc gây mập mờ giữa Nhà Nước và chính phủ, cách gọi trên còn né tránh một vài thực tế chính trị-lịch sử, ví dụ có những vùng đất chưa bao giờ nằm dưới sự quản lý của chính quyền trung ương, như tại tây Congo, bắc Mali và Trung Phi.
Các cuộc bầu cử do cộng đồng quốc tế tài trợ và đứng ra tổ chức một cách chóng vánh nhằm cố lấp đầy thiếu sót lịch sử này… trong vẻn vẹn vài tuần. Trong khi đó, các vấn đề sinh tồn của các nước này từ lúc độc lập lại bị lờ đi “một cách lịch sự” ở Liên Hiệp Quốc, nơi chỉ biết có một nguyên tắc chính là chủ quyền của các nước, bất kể mức tồn tại thực tế ra sao.

Phái bộ gắn liền với tai tiếng

Vì bị sa lầy nên các phái bộ lại gây rắc rối hơn là đưa ra giải pháp, cơ chế quản lý thì có vấn đề. Một mặt, các phái bộ trở thành cỗ máy gây tai tiếng và mất uy tín: thông tin bị bóp méo hoặc bị che giấu về các tội ác ở Darfour (Phái bộ UNAMID/MINUAD), từ chối bảo vệ thường dân ở Nam Sudan (Phái bộ UNMISS/MINUSS), buôn lậu và lạm dụng tình dục tại Trung Phi và Congo (phái bộ MONUSCO và MINUSCA).
Phái bộ MONUSCO giữ kỷ lục về các vụ lạm dụng tình dục với khoảng 2.000 cáo buộc trong vòng 12 năm, trong đó có 700 cáo buộc tại Congo. Trong khi Bộ Tác Chiến Gìn Giữ Hòa Bình, DUMP, là cỗ máy gây tai tiếng, người ta tự hỏi tại sao ngành ngoại giao Pháp vẫn cố duy trì cơ quan này.
Ngoài ra, các phái bộ không còn là một nhân tố giúp thay đổi mà chỉ nhằm bảo toàn. Từ năm 1999, Liên Hiệp Quốc chi khoảng 15 tỉ đô la cho một phái bộ gìn giữ hòa bình ở CHDC Congo nhưng vẫn không giải giới được các nhóm vũ trang và dân chủ hóa chế độ. Đội ngũ lãnh đạo phái bộ gần như nghiêng về phía chính quyền tại vị và thái độ trung lập của họ nhanh chóng bị tác động vì các vụ dàn xếp nhỏ.
Đây là trường hợp tại ba nước châu Phi trên. Các phái bộ giữ im lặng về tình trạng tham nhũng để tránh bị chính phủ tuyên bố persona non grata (“nhân vật không được hoan nghênh”) đối với nhân viên Liên Hiệp Quốc. Các phái bộ còn cung cấp cho ba chính phủ trên sự bảo vệ và tính chính đáng bề ngoài được lãnh đạo các nước đó sử dụng và lạm dụng để chống thường dân. Một trường hợp điển hình là nhờ hỗ trợ hậu cần và quân sự của phái bộ MONUSCO, quân đội CHDC Congo đã vi phạm nhân quyền, và, vào cuối tháng 09/2017, đã đàn áp lực lượng tự vệ maï-maï ở thành phố Uvira.
Bất lực trong việc giải quyết các xung đột, các phái bộ gìn giữ hòa bình đành "đồng hành" theo thời gian. Các thành viên Hội Đồng Bảo An không đủ dũng cảm để bỏ phiếu rút lui (vì thảm kịch diệt chủng Rwanda vẫn còn đó), và cũng chẳng dám trao thêm phương tiện cần thiết và vạch ra một chiến lược thật sự để giải quyết xung đột. Sự bất lực này vẫn được gọi một cách mĩ miều là một “giải pháp chính trị”.
Để tránh nhiệm vụ trọng tài khó khăn, Hội Đồng Bảo An chọn một đồng thuận phủ định (không thế này, cũng chẳng thế kia) quanh một “chính sách hòa bình” mà họ biết rõ là vô hiệu vì ít nhất ba lý do:

1. Bất lực quân sự

Các phái bộ gìn giữ hòa bình không có lực lượng quân sự, dù 95.000 lính Mũ Xanh đều mặc đồng phục, được trang bị vũ khí, phương tiện cơ giới, trực thăng chiến đấu và thiết bị bay theo dõi không người lái… nhưng họ không phải là lực lượng quân đội.
Trong các cuộc đàm phán kín giữa Liên Hiệp Quốc và các nước góp quân, một số nước gay gắt thương lượng phạm vi hoạt động phái bộ của họ, đôi khi loại cả việc sử dụng vũ lực, trong khi điều này được quy định trong chương VII - Hiến Chương của Liên Hiệp Quốc. Một ví dụ điển hình là lực lượng Mũ Xanh Nhật Bản rút khỏi phái bộ MINUSS dẫn đến tai tiếng chính trị nội bộ sau đó.
Trên thực địa, người dân không hiểu tại sao hàng nghìn người mặc quân phục được triển khai với đủ loại vũ khí mà lại không chiến đấu. Vậy thì tăng quân số, phương tiện và ngân sách thì có ích gì khi vẫn tồn tại một thỏa thuận ngầm cấm sử dụng?

2. Thiếu chiến lược
Trong nhiều trường hợp, các phái bộ Liên Hiệp Quốc không có chiến lược giải quyết khủng hoảng. Họ chỉ đóng vai trò thay thế sự thiếu vắng biện pháp giải quyết xung đột hoặc tránh cho các cường quốc phải gây sức ép chính trị đối với các “nước bạn hàng”.
Điều này được thể hiện rõ ở việc sứ mệnh của các phái bộ, chỉ là bản sao chép những biện pháp đã thất bại trong các chiến dịch trước đó ở các nước khác. Ví dụ, không bận tâm đến những điểm khác biệt giữa các nước từ CHDC Congo đến Mali, về bản chất các cuộc xung đột hay các tác nhân, 80% nhiệm vụ của các phái bộ MINUSCA, MONUSCO và MINUSMA là giống nhau: chương trình giải trừ vũ khí, giải giáp và tái hòa nhập các nhóm vũ trang, cải cách lĩnh vực an ninh, nền tư pháp quá độ, tuyên truyền nhân quyền...

3. Học thuyết lỗi thời

Nhiều nước (không chỉ có Nga và Trung Quốc) phản đối việc áp dụng học thuyết duy trì hòa bình vào các cuộc xung đột mới.
Theo báo cáo Capstone năm 2008, học thuyết này không còn thích hợp với các cuộc xung đột thế kỷ XXI, vì đó không còn là sự cạnh tranh giữa hai nước có quân đội quy ước, mà là mối đe dọa khủng bố (ở Mali, Somali) hoặc xung đột dân tộc lịch sử (CHDC Congo, Trung Phi). Vì vậy, giải pháp cần thiết không phải là “áp đặt hòa bình”, mà là tạo điều kiện đàm phán hòa bình và tôn trọng các thỏa thuận hòa bình. Tại Trung Phi, Mali và Nam Sudan, cần phải lật ngược quan hệ lực lượng trên thực địa và trừng phạt những bên vi phạm các thỏa thuận hoà bình.
Vì giữa các thành viên Hội Đồng Bảo An và các nước góp quân chưa có đồng thuận, nên từ nhiều năm qua, rất nhiều đề xuất được đưa ra trong các bản báo cáo về cải cách phương pháp gìn giữ hòa bình vẫn bị "bỏ xó".
Trên thực địa, như tại Trung Phi, trước các vụ bạo động vi phạm thỏa thuận hòa bình và đàn áp thường dân, phái bộ MINUSCA chỉ cảnh báo các nhóm vũ trang là “hành động của họ vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế, nhân đạo và nhân quyền, và có thể bị coi là tội ác chiến tranh mà họ phải hoàn toàn chịu trách nhiệm hình sự trước các định chế tư pháp quốc gia và quốc tế có thẩm quyền”.
Trước tình trạng không lối thoát, chính quyền Mỹ đã rút ra hệ quả và quyết định giảm đóng góp tài chính. Nguy cơ đối với Liên Hiệp Quốc là có thể sẽ có nhiều nước đi theo con đường của Mỹ.
RFI, 16-10-2017

--------------------
Liên Hiệp Châu Âu kiên quyết duy trì thỏa thuận hạt nhân với Iran

 


Sinh viên Iran tuần hành phản đối quyết định của tổng thống Mỹ Donald Trump về thỏa thuận hạt nhân Iran. Ảnh chụp ngày 14/10/2017. REUTERS/Tasnim News Agency

(RFI): Liên Hiệp Châu Âu kiên quyết bảo vệ thỏa thuận hạt nhân với Iran sau phiên họp các ngoại trưởng ngày 16/10/2017, tại Luxembourg. Theo các nước châu Âu, thỏa thuận lịch sử này còn là điều cần thiết để thuyết phục Bắc Hàn trở lại bàn đàm phán.
Ngày 13/10, tổng thống Mỹ Donald Trump đã phủ nhận Teheran tôn trọng thỏa thuận được ký tại Vienna năm 2015 với sáu cường quốc. Trong khi đó, 5 nước còn lại (Nga, Trung Quốc, Đức, Pháp, Anh) đều nhất trí bảo vệ thỏa thuận hạt nhân với Iran. Trong một bản thông cáo chung, được AFP trích dẫn, ba nước Pháp, Anh và Đức đều tỏ ra «quan ngại» về «các hệ lụy đối với an ninh của Hoa Kỳ và các nước đồng minh» của các biện pháp mà chủ nhân Toà Bạch Ốc yêu cầu.
Đến tham gia buổi họp các ngoại trưởng sáng 16/10 tại Luxembourg, bà Federica Mogherini, người đứng đầu ngành ngoại giao Liên Hiệp Châu Âu khẳng định: «Đây là một thỏa thuận được thực hiện tốt và đó là điều chúng ta cần đối với nền an ninh». Vẫn theo bà Federica Mogherini, Cơ Quan Năng Lượng Nguyên Tử Quốc Tế, AIEA, tổ chức từng tiến hành nhiều đợt thanh tra tại các cơ sở hạt nhân của Iran, «chưa từng phát hiện bất kỳ sự thiếu tôn trọng nào từ phía Iran».
Những lời tuyên bố của tổng thống Mỹ khiến chính phủ các nước thành viên Liên Hiệp Châu Âu lo ngai vì «có thể dẫn đến một cuộc đối đầu quân sự» giữa Hoa Kỳ và Iran, như cảnh báo của ngoại trưởng Đức Sigmar Gabriel.
Trước đó, ngày 15/07, do cộng đồng quốc tế phản đối các cáo buộc của chủ nhân Toà Bạch Ốc, nhiều quan chức của chính quyền Washington đã lên tiếng xác định rằng Hoa Kỳ trước mắt vẫn gắn bó với phần còn lại của thoả thuận hạt nhân Iran. Trong một cuộc phỏng vấn với hãng tin NBC, bà Nikki Haley, đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc nói rằng Teheran đang tuân thủ thỏa thuận hạt nhân 2015. Song bà tỏ ý quan ngại trước những hoạt động hạt nhân của Iran không nằm trong khuôn khổ của thỏa thuận, bao gồm việc bán vũ khí và tài trợ cho các nhóm chiến binh, trong đó có phiến quân Hezbollah.
RFI, 16-10-2017