HOME
Tin Thế Giới
 
Nhật Bản triển khai hệ thống Patriot để phòng chống hoả tiễn Bắc Hàn
 

Hệ thống hoả tiễn Patriot Advanced Capability-3 (PAC-3) của Nhật Bản chuyển đến Kochi. Ảnh ngày 12/08/2017.Reuters

(RFI): Theo kênh truyền hình quốc gia Nhật NHK ngày 12/08/2017, bộ Quốc Phòng Nhật Bản đã triển khai hệ thống hoả tiễn đánh chặn Patriot (PAC-3) tại các thành phố Shimane, Hiroshima, Kochi và Ehime thuộc phía Tây nước này. Hệ thống hoả tiễn đánh chặn PAC-3 nhằm đối phó với khả năng Bắc Hàn thực hiện kế hoạch phóng hoả tiễn tới quần đảo Guam của Mỹ và bay qua không phận Nhật Bản như Bình Nhưỡng đã đe dọa.
Chính phủ Nhật chưa ra thông cáo chính thức về việc triển khai lá chắn Patriot, nhưng đã từng khẳng định là sẽ bắn hạ bất cứ hoả tiễn nào từ Bắc Hàn bay qua lãnh thổ Nhật Bản.
Trong tuần này, phát ngôn viên chính phủ Nhật Bản cũng nói rằng Tokyo sẽ áp dụng những biện pháp cần thiết và không bao giờ tha thứ cho những hành động khiêu khích của Bình Nhưỡng.
Hình ảnh quân xa chở theo hệ thống phòng thủ hoả tiễn di chuyển đến lối vào một căn cứ quân sự ở Kochi đã được phát trên truyền hình Nhật Bản.
Năm 2009, Bắc Hàn đã phóng một hoả tiễn bay qua lãnh thổ Nhật mà không gặp bất cứ trở ngại nào. Ngay sau đó, Bình Nhưỡng nói rằng đó chỉ là một hoả tiễn mang vệ tinh thông tin liên lạc, trong lúc Tokyo, Seoul và Washington đều cho rằng Bắc Hàn đã thực hiện một vụ phóng thử hoả tiễn liên lục địa với mục đích quân sự.
Minh Tâm 12-08-2017

--------------------
Trợ giá gạo cho nông dân, cựu thủ tướng Thái Lan «gánh họa»

 

Cựu thủ tướng Thái Lan Yingluck Shinawatra được rất nhiều người đến ủng hộ trước cửa Tòa Án Tối Cao tại Bangkok, ngày 21/ 07/2017.©REUTERS/Chaiwat Subprasom

(RFI): Tại Thái Lan, phiên tòa hình sự xét xử cựu thủ tướng Yingluck Shinawatra diễn ra vào ngày 21/07/2017. Bà bị cáo buộc lơ là, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng khi thực hiện chính sách trợ giá gạo cho nông dân, gây thiệt thại 5 tỉ euro cho ngân sách nhà nước. Tập đoàn quân sự cầm quyền, lực lượng đảo chính lật đổ cựu thủ tướng Yingluck Shinawatra, đã cho tịch biên tài sản của bà.
Từ Bangkok, thông tín viên đài RFI Arnaud Dubus cho biết hiện vẫn còn rất nhiều người ủng hộ cựu thủ tướng Yingluck và quyết định trên của chính quyền quân sự Thái Lan đã khiến họ bất bình. Mỗi lần bà Yingluck xuất hiện trước tòa, hàng ngàn người tới để hoan hô, cổ vũ bà. Tập đoàn quân sự cầm quyền lo ngại rằng sẽ có rất đông người đến ủng hộ bà vào ngày tòa án tối cao ra phán quyết cuối cùng. Vì thế, các vị tướng cầm quyền làm tất cả mọi việc để ngăn cản những người tới tòa ủng hộ cựu thủ tướng.
Trở lại với chính sách trợ giá gạo tại Thái Lan dưới thời thủ tướng Yingluck Shinawatra, thông tín viên Arnaud Dubus giải thích:
«Trong thời gian lãnh đạo chính phủ từ tháng 07/1011 cho tới khi bà bị lật đổ vào tháng 05/2014, thủ tướng Yingluck đã cho thực hiện chương trình trợ giá gạo cho nông dân: chính phủ mua gạo của nông dân với giá cao hơn 50% so với giá trị trường. Nông dân thì tất nhiên là vui mừng, nhưng chính sách trên đã khiến ngân sách nhà nước thâm hụt 5 tỉ euro.
Sau khi đảo chính, tập đoàn quân sự và phe ủng hộ họ, đánh giá là chương trình trợ giá gạo thực chất là tham nhũng và họ cho rằng các quan chức cấp cao trong chính phủ của bà Yingluck cũng đã cảnh báo bà rằng đó là một chính sách «hao tiền, tốn của» nhưng bà không nghe.»
Chính vì thế, tập đoàn quân sự đã đưa cựu thủ tướng Yinluck ra xét xử:
«Trước tiên là trong một phiên tòa hình sự với cáo buộc «lơ là khi ở trên cương vị thủ tướng. Bản án cuối cùng sẽ được tuyên vào tháng 08/2017. Bà Yingluck có thể sẽ bị tối đa 10 năm tù. Tuy nhiên, ngay từ tuần cuối tháng 07, tập đoàn quân sự đã tịch biên tài sản của cựu thủ tướng, với tổng giá trị là 1 tỉ euro (1/5 số tiền mà chương trình trợ giá gạo gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước)».
Trên thực tế, trước đây, nhiều thủ tướng Thái Lan cũng đã từng có các chính sách gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước, nhưng không ai bị xét xử, buộc tội như cựu thủ tướng Yingluck. Thông tín viên Arnaud Dubus nhấn mạnh:
«Ngay cả tập đoàn quân sự cầm quyền hiện nay tại Thái Lan cũng có chương trình hỗ trợ nông dân trồng cây cao su gây tốn kém nhiều cho ngân sách Nhà nước. Đó là chưa kể tới việc tập đoàn quân sự đã tiêu tốn hàng tỉ euro để mua vũ khí, đặc biệt là tàu ngầm và máy bay chiến đấu.
Một số người ủng hộ bà Yingluck cho rằng chính sách trợ giá gạo cho phép hàng chục triệu nông dân Thái Lan cải thiện điều kiện sống, trong khi các chi phí mua vũ khí chỉ có lợi cho giới quân sự mà thôi.»
Nếu cựu thủ tướng Yinglick bị kết án nhiều năm tù, bà sẽ trở thành người «tuẫn giáo» trong mắt người ủng hộ và bà sẽ càng được nhiều người yêu mến. Nếu bà không bị tòa án tối cao kết án tù, tập đoàn quân sự chắc chắn sẽ bị phê phán mạnh mẽ. Xin nói rõ là tại Thái Lan, tư pháp hoạt động khá độc lập với chính quyền. Dù kết quả có thế nào đi chăng nữa, mọi chuyện đều sẽ đều không có lợi cho tập đoàn quân sự cầm quyền.
Thùy Dương, 12-8-2017



--------------------
Trung Quốc: Tiền giấy sẽ biến mất trong vòng 10 năm nữa

 
(RFI): Phương thức thanh toán bằng các ứng dụng trên điện thoại di động ngày càng được người dân Trung Quốc ưa chuộng, tới mức nhiều chuyên gia dự báo chỉ trong vòng 10 năm tới, tiền giấy sẽ biến mất tại quốc gia đông dân nhất thế giới.
Từ đi taxi tới mua rau củ, hoa quả ở chợ, hầu như tất cả mọi người Trung Quốc đều có thể trả tiền bằng cách dùng điện thoại di động quét mã vạch trên sản phẩm. Đó là chưa kể người Trung Quốc rất chuộng mua hàng trên mạng internet. Năm 2016, 5.000 tỉ euro tiền mua sắm hàng hóa và phí dịch vụ được thực hiện bằng điện thoại di động.
Nếu việc tiền giấy và tiền kim loại chiếm 60% các khoản thanh toán vào năm 2011 thì theo dự báo, con số này chỉ còn là 30% vào năm 2020. Hiện nay, nhiều nhà hàng tại Trung Quốc không nhận tiền mặt nữa, thẻ ngân hàng cũng không còn được ưa chuộng. Một số chủ cửa hàng vốn không thích các hình thức thanh toán «phi vật thể» giờ cũng bắt buộc phải dùng phương tiện này, bởi vì khách hàng không mang tiền theo người.
Nhưng hình thức thanh toán bằng điện thoại di động cũng «tạo cơ hội làm ăn» cho những kẻ lừa đảo, vì chỉ cần đánh tráo mã vạch sản phẩm là họ sẽ tha hồ «rút ruột» tài khoản của khách hàng.
Thùy Dương, 12-8-2017



--------------------
Trung Quốc điều tra cơ sở võ thuật đào tạo trẻ mồ côi thành «đấu sĩ nhí»

 
(RFA): Mấy ngày nay, một đoạn băng vidéo về cảnh các đấu sĩ nhí thi đấu trong một cái lồng sắt được lan truyền nhanh chóng trên mạng internet. Thông tin về một trường dạy võ huấn luyện các bé trai mồ côi thành «quái vật trên sàn đấu» không chỉ châm ngòi cho một cuộc tranh cãi gay gắt giữa các cư dân mạng, mà còn dẫn tới một cuộc điều tra của chính quyền. Từ Bắc Kinh, thông tín viên RFI Heike Schmidt giải thích:
«Trên đoạn băng vidéo, người ta thấy đám đông reo hò cổ vũ hai cậu bé thi đấu trong một cái lồng với tiếng gào thét của người dẫn chương trình đang ca ngợi quyết tâm sắt đá của các em để giành chiến thắng. Một trong hai đấu sĩ này tên là Tiểu Ngô, 14 tuổi. Từ 3 năm nay, Tiểu Ngô tập luyện tại cơ sở võ thuật Enbo. Cơ sở này đã tuyển 400 trẻ mồ côi với mục đích đào tạo các em thành nhà vô địch đấm bốc. Tiểu Ngô giải thích: «Bà cháu hỏi cháu có thích võ thuật không. Cháu nói có. Thế là bà gửi cháu tới đây. Việc tập luyện rất vất vả. Cháu mệt đến mức nhiều lúc muốn từ bỏ.»
Giống tất cả các cậu bé khác, Tiểu Ngô tới từ một vùng quê rất nghèo. Các em nhỏ này hoặc là mồ côi, hoặc cha mẹ bỏ rơi. «Những đứa trẻ bị bỏ lại phía sau» là cụm từ người Trung Quốc dùng để chỉ 60 triệu trẻ có bố mẹ rời quê lên thành phố kiếm sống. Theo lời huấn luyện viên Đông Chu, được tuyển vào cơ sở huấn luyện này là may mắn của các em. Ông nói: «Một số học sinh nói muốn về nhà. Nhưng về để làm gì? Để nuôi lợn? Chăn trâu? Ngửa tay đi ăn mày? Hay trở thành du côn?»
Trên trang Miaopai, đoạn phim có 13 triệu lượt người xem, với hàng chục ngàn bình luận của cư dân mạng. Một số người cho rằng cơ sở võ thuật Enbo mở ra tương lai cho các em. Chẳng hạn, một cư dân mạng tên là Phì Tràng bình luận: «Tôi biết cảnh nghèo đói của các các tộc người thiểu số ở vùng núi Đại Lương. Giờ đây, các em được ăn thịt, uống sữa và tránh được ma túy». Một số người khác thì phản ứng hay gắt hơn. Họ gọi đó là một sự lạm dụng, bóc lột. Một cư dân mạng bình luận: «Trong lịch sử, chúng ta biết có những trận đấu giữa các nô lệ, nhưng trận đấu giữa các em nhỏ mồ côi cha mẹ thì còn tàn bạo hơn rất nhiều». Khá nhiều người đều có ý kiến là lẽ ra nhà chức trách phải chăm sóc cho những trẻ mồ côi đó. Sau khi đoạn phim được tung lên mạng, nhà chức trách đã cho tiến hành điều tra.»
Thùy Dương, 12-8-2017



--------------------
Điện thoại smartphone miễn phí làm đảo lộn thị trường Ấn Độ

 
(RFI): Công ty JIO, một gã khổng lồ trong lĩnh vực dịch vụ điện thoại mới được người giàu có nhất Ấn Độ thành lập cách đây chỉ 1 năm và đã thực hiện một cuộc cách mạng khi miễn phí cước điện thoại di động và internet cho khách hàng trong 6 tháng đầu tiên đang ký dịch vụ. Và giờ đây, JIO lại tấn công vào thị trường cung cấp điện thoại di động. Từ New Delhi, thông tín viên RFI Sébastien Farcis giải thích là JIO thông báo vào cuối tháng 07/2017 rằng chỉ cần đặt cọc 20 euro là khách hàng sẽ được cấp một chiếc smartphone miễn phí. Tiền đặt cọc sẽ được hoàn lại sau 3 năm.
Smartphone mà hãng JIO cung cấp cho khách hàng là những mẫu smartphone lỗi mốt và hiệu năng không cao mua lại từ Trung Quốc hoặc có chi phí sản xuất rất thấp. Và nếu bán trên thị trường thì cũng rất ít khách hàng muốn mua. Vì thế, JIO gần như cho không khách hàng. Chỉ có điều là tất cả các ứng dụng cài đặt trên smartphone đều là của JIO: xem tivi, nghe nhạc, đọc báo, tải phim … Tạm thời, các ứng dụng của JIO cũng miễn phí, nhưng về lâu dài, khi khách hàng đã quen sử dụng dịch vụ thì JIO sẽ thu phí.
JIO đã đầu tư tổng cộng 27 tỉ euro để triển khai các dịch vụ smartphone. Và doanh nghiệp hy vọng sẽ có lãi trong 2-3 năm nữa. Hiện nay, cứ 10 người Ấn Độ thì 9 người có điện thoại di động nhưng chỉ có 20% dân số Ấn Độ sở hữu smartphone để có thể truy cập internet. Có nghĩa là JIO còn tới 800 triệu khách hàng tiềm năng để khai thác. Hiện tại, hãng này đã có 120 triệu khách hàng.
Thùy Dương, 12-8-2017

--------------------
Cam Bốt cáo buộc Lào «xâm phạm» biên giới

 

Thủ tướng Cam Bốt Hun Sen.Reuters

(RFI): Theo AFP, thủ tướng Cam Bốt hôm nay, 11/08/2017, ra tối hậu thư yêu cầu Lào rút quân ra khỏi một khu vực biên giới, mà Cam Bốt cho là thuộc lãnh thổ quốc gia.
Thủ tướng Cam Bốt Hun Sen kêu gọi đồng nhiệm Lào Thongluon Sisoulith như trên, và đưa ra cho Vientiane thời hạn sáu ngày, tức hạn cuối cùng là ngày 17/08. Thủ tướng Hun Sen giải thích thêm là ông với đồng nhiệm Lào «là bạn hữu», nhưng là bạn thì không thể đạp lên đầu nhau. Ông Hun Sen không ngần ngại nói đến hành động «xâm lược».
Thủ tướng Cam Bốt đồng thời thông báo triển khai quân tại khu vực này, với trang bị súng cối. Theo Reuters, ông Hunsen tỏ ra đã «hết kiên nhẫn», theo ông, nếu phía Lào không đáp ứng, Cam Bốt buộc phải hành động để lấy lại phần lãnh thổ, cho dù không muốn «gây chiến».
Theo Phnom Penh, khoảng 30 binh sĩ Lào đã vượt qua biên giới hồi tháng 4/2017. Theo nguồn tin của đài phát thanh Mỹ RFA, lực lượng Lào được điều tới khu vực thị trấn Koh Reusey, huyện Siam Pang, bên bờ sông Sekong, thuộc tỉnh Stung Treng, để ngăn chặn phía Cam Bốt thực hiện các dự án xây dựng đường xá và cầu.
Cam Bốt và Lào có chung đường biên giới khoảng 540 km, tuy nhiên một số đoạn biên giới còn chưa được phân định rõ. Về căng thẳng nói trên, vẫn theo RFA, hồi đầu tháng 5, chính quyền hai tỉnh biên giới Lào và Cam Bốt từng dự kiến đối thoại để giải quyết tranh chấp.
Trọng Thành 11-08-2017

--------------------
Biển Đông: Bắc Kinh phản đối tàu Mỹ áp sát khu vực đá Vành Khăn

 

Tàu khu trục USS John S. McCain. Ảnh tháng 12/2010.Reuters/U.S. Navy

(RFI): Sáng sớm hôm nay, 11/08/2017, bộ Ngoại Giao Trung Quốc lên tiếng phản đối tàu chiến Mỹ vào khu vực 12 hải lý đá Vành Khăn (Mischief), quần đảo Trường Sa. Bắc Kinh lên án hành động tuần tra «bảo vệ tự do hàng hải» của Mỹ là «xâm phạm chủ quyền».
Người phát ngôn bộ Ngoại Giao Trung Quốc Cảnh Sảng (Geng Shuang) khẳng định Bắc Kinh «rất bất bình» về hành động «xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền và an ninh của Trung Quốc, đặt thủy thủ đoàn hai phía vào tình trạng nguy hiểm». Người phát ngôn Trung Quốc cáo buộc Hoa Kỳ «từ chối việc mang lại ổn định cho Biển Đông» và khuyến khích quân sự hóa khu vực. Phát ngôn viên Cảnh Sảng cũng cho biết cuối cùng tàu Trung Quốc đã «trục xuất» được tàu Mỹ.
Về phía Hoa Kỳ, một giới chức Mỹ cho hay khu trục hạm USS John S. McCain đã vào sát đá Vành Khăn 6 hải lý. Một tàu chiến Trung Quốc bám theo trong suốt sáu giờ, thời gian tàu Mỹ di chuyển trong khu vực này. Tàu Trung Quốc đã ít nhất 10 lần yêu cầu tàu Mỹ chuyển hướng. Phía Mỹ thông báo đang hoạt động «trong vùng biển quốc tế». Vẫn theo giới chức Mỹ, các tương tác giữa hai bên là hoàn toàn «an toàn và chuyên nghiệp».
Đây là cuộc tuần tra «bảo vệ tự do hàng hải» thứ ba của Hoa Kỳ, trong phạm vi 12 hải lý các đảo do Trung Quốc kiểm soát tại Biển Đông, kể từ khi tổng thống Trump lên nắm quyền. Hoạt động nói trên diễn ra bốn ngày sau một tuyên bố lên án việc Trung Quốc quân sự hóa nhiều đảo nhân tạo ở Biển Đông của Mỹ, Nhật và Úc, được đưa ra tại Manila.
Hôm qua, 10/08, theo AFP, tổ chức Sáng Kiến An Toàn Hàng Hải (AMTI) lại lên tiếng tố cáo việc Trung Quốc quân sự hóa các đảo nhân tạo ở Trường Sa trong hai năm vừa qua. AMTI đưa lên mạng nhiều bức ảnh để chứng minh tuyên bố hồi đầu tuần của ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị (Wang Yi) tại Manila, về việc Bắc Kinh đã «hoàn tất việc xây dựng» cách nay hai năm là hoàn toàn trái với sự thực.
Đá Vành Khăn nằm cách đảo Palawan của Philippines khoảng 250 km về phía tây. Năm 1995, Trung Quốc đã chiếm lấy đá này từ tay Philippines. Việt Nam và Đài Loan cũng là các bên đòi hỏi chủ quyền đối với đá Vành Khăn. Năm 2015, Trung Quốc khởi sự xây dựng một đường băng lớn tại đảo nhân tạo mới bồi đắp. Đường băng dài khoảng 2.500 mét được hoàn tất năm 2016. Ba đảo nhân tạo, Vành Khăn, Chữ Thập (Fiery Cross Reef) và Xu Bi (Subi Reef), đã trở thành các tiền đồn quân sự của Trung Quốc tại Trường Sa, có khả năng tiếp nhận máy bay chiến đấu và hoả tiễn.
Trọng Thành 11-08-2017

--------------------
Nga - Trung: «Bằng mặt nhưng không bằng lòng»

 

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tiếp đồng nhiệm Nga Vladimir Poutine (T) tại Bắc Kinh, ngày 25/06/2016.Sputnik/Kremlin/Mikhail Klimentyev/via REUTERS

(RFI): Quan hệ Nga - Trung những năm gần đây có vẻ nồng ấm. Nhưng theo bài viết có tựa đề «Trung Quốc và Nga vạch hướng đi của mình» trên báo Le Monde ngày 11/08/2017, đằng sau những cái bắt tay, những ký kết thỏa thuận hợp tác song phương, những lời chúc tụng thắm thiết là một cuộc đối đầu ngầm địa chính trị giữa hai cường quốc này.
Đầu tiên hết, Le Monde nhắc lại lãnh đạo hai nước luôn tận dụng các cơ hội để công khai ca tụng mối quan hệ hữu hảo đó. Tổng thống Nga Vladimir Putin đã dành cho đồng nhiệm Trung Quốc Tập Cận Bình một huân chương danh dự: Thánh Saint Andre có từ thời Pie Đại Đế.
Đáp lại, Bắc Kinh đã ưu ái bảo vệ đồng nhiệm Nga, cấm mọi chỉ trích nhắm vào Vladimir Putin trên các trang mạng Sina Weibo, một dạng Twitter của Trung Quốc. Tập Cận Bình cũng không tiếc lời ca ngợi cho rằng: «Đây có thể là thời điểm tốt nhất trong lịch sử đối tác và hợp tác chiến lược Nga - Trung».
Theo giải thích của Le Monde, Nga đến với Trung Quốc trong bối cảnh Matxcơva đang hứng chịu các biện pháp trừng phạt của châu Âu và Hoa Kỳ do việc sáp nhập bán đảo Crimée vào Nga và sự can dự của nước này vào cuộc xung đột Ukraina.
Trung Quốc niềm nở đón Nga, là vì phải đối phó với Mỹ. Ngay vừa khi lên cầm quyền cuối năm 2012, Tập Cận Bình đã chọn Nga làm điểm công du đầu tiên. Trong vòng 5 năm, đôi bên đã gặp nhau đến 22 lần.
Thế nhưng đối với Le Monde, đó chỉ là vẻ bề ngoài. Bởi vì, trên thực tế, Nga vừa quan tâm nhưng vừa lo về dự án thế kỷ «Một Vành Đai, Một Con Đường» (OBOR) của Trung Quốc.
Với tham vọng làm sống lại những con đường giao thương Á-Âu trong lịch sử, trục đường bộ chính của dự án con đường tơ lụa mà ông Tập Cận Bình ấp ủ, nối liền ba tỉnh Trung Quốc với châu Âu đi qua Kirghizistan, Ouzbekistan, Tadjikistan, Turkménistan, thông qua Iran và đến Thổ Nhĩ Kỳ. Ngoài ra Bắc Kinh còn vạch ra nhiều lộ trình khác đi qua Kazakhstan thông qua ngả biển Caspi.
Nga và Trung Quốc còn có tham vọng mở tuyến đường sắt cao tốc dài 7 000 km nối liền Bắc Kinh với Matxcơva. Bên cạnh đó, Trung Quốc còn nhắm đến việc mở một «con đường tơ lụa băng giá», nghĩa là khai thác hải trình băng qua Bắc Cực, mà phần lớn nằm dưới quyền kiểm soát của Nga. Với lộ trình này, con đường vận chuyển hàng hóa bằng đường biển từ Trung Quốc đến châu Âu sẽ rút ngắn đến gần 3 000 km.
Nhưng đó mới chỉ là dự án hợp tác. Le Monde còn thấy rằng mối quan hệ hữu hảo đó vất vả «cất cánh». Trên thực tế, những mục tiêu đầy tham vọng trên phương diện trao đổi thương mại được ấn định là 100 tỷ đô la cho năm 2015 đã không đạt được. Hợp tác kinh tế giữa hai nước phần lớn chỉ dừng lại trong lĩnh vực năng lượng, sau gần 10 năm thương lượng căng thẳng.
Đầu tư Trung Quốc vào Nga đình trệ do «các nhà đầu tư tư nhân Trung Quốc e dè với các đối tác Nga, vì vắng các thông tin, thiếu cải cách cơ cấu, luật lệ cũng như việc thay đổi liên tục các quy định, giá dầu thô giảm và bối cảnh lệnh trừng phạt», như nhận xét của chuyên gia Alexandre Gabouiev, thuộc trung tâm tư vấn Carnegie tại Matxcơva với báo Le Monde.
Dự án lớn nhưng không loại trừ rủi ro có căng thẳng. Bởi vì, dự án con đường tơ lụa do Trung Quốc vạch ra đồng thời sẽ làm gia tăng ảnh hưởng của nước này lên những quốc gia mà Nga xem đấy như là «sân sau chiến lược» của mình.
Trong bối cảnh đó, được chuẩn bị từ năm 2010, và được chủ nhân điện Kremlin khai trương một cách rầm rộ vào tháng 5/2014, Liên Minh Kinh Tế Á-Âu, quy tụ Nga, Kazakhstan, Bélarus, rồi sau này có thêm Armenia và Kirghizistan đã được tạo dựng như là một không gian kinh tế, giao thương và chính trị rộng lớn. Điều mỉa mai là một phần lớn không gian này đã bị con đường tơ lụa của Trung Quốc vay mượn.
Minh Anh 11-08-2017



--------------------
Kim Jong Un làm Toà Bạch Ốc «khốn đốn»

 
(RFI): Các báo Pháp vẫn tiếp tục bàn luận về cuộc khẩu chiến Bình Nhưỡng và Donald Trump. Le Figaro trong bài viết đề tựa «Những đe dọa mới của Bắc Hàn», cho rằng những lời lẽ hiếu chiến của Donald Trump đang gây bất ngờ cho các cố vấn Toà Bạch Ốc.
Theo tiết lộ của New York Times, không một ai từ chánh văn phòng John Kelly, bộ trưởng Quốc Phòng James Mattis, cho đến cố vấn an ninh nội địa H.R. McMaster, kể cả ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson, được báo trước một lời nào về những phản ứng của tổng thống Mỹ.
Trước những tràng dọa dẫm giận dữ của Donald Trump, Les Echos cho biết để đáp trả, «Bắc Hàn thông báo sẵn sàng bắn 4 hoả tiễn về phía đảo Guam từ đây cho đến trung tuần tháng 8». Về phần mình, Le Monde nhận thấy là «Cuộc khẩu chiến giữa Bình Nhưỡng và Washington» đang làm cho Toà Bạch Ốc bị bất ổn.
Không những đe dọa là có kế hoạch chi tiết bắn hoả tiễn về đảo Guam, chế độ Bình Nhưỡng còn nhạo báng tổng thống Mỹ là một người «mất lý trí», khó có thể đàm phán. Nhật báo cho rằng việc chính quyền Washington cảm thấy bối rối trước Bình Nhưỡng, đó là vì Hoa Kỳ đã không có được một giải pháp đáng thuyết phục nào.
Le Monde trong một bài viết khác có tựa đề «Lo lắng tại Nhật Bản ngay giữa lễ tưởng niệm Hiroshima và Nagasaki», nhận thấy cuộc khẩu chiến giữa Trump và Bình Nhưỡng đã buộc Tokyo đặt đất nước vào mức «báo động cao».
Trên trang mạng an ninh dân sự, chính phủ Nhật Bản đã đưa ra những chỉ dẫn phải theo trong trường hợp bị hoả tiễn tấn công. Các bài diễn tập sơ tán đã được thực hiện tại nhiều thành phố. Ngư dân Nhật Bản cũng lo sợ cho việc phóng hoả tiễn được tiến hành mà không được báo trước.
Minh Anh 11-08-2017



--------------------
Afghanistan: bài toán đố cho Donald Trump?

 
(RFI): Không chỉ phải giải câu đố «Kim Jong Un», Donald Trump còn phải đối mặt với một bài toán hóc búa khác: Có nên đưa thêm quân đến Afghanistan hay không? Theo Le Figaro, «Donald Trump đang rơi vào thế lưỡng nan trước vũng bùn Afghanistan».
Phải chăng Trump cũng đang rơi vào «vết xe mòn» của Obama mà ông từng mạnh mẽ chỉ trích? Taliban gia tăng áp lực lên chính quyền Kabul khi ra sức tấn công và uy hiếp tinh thần các đồn lính của quân đội cũng như của người dân bằng các vụ khủng bố đẫm máu. Giới quân nhân Mỹ khẳng định không còn giải pháp nào khác là phải tiếp tục hỗ trợ quân đội Afghanistan, nếu không muốn để cho quân nổi dậy chiếm ưu thế.
Đây là điều khiến tổng thống Mỹ do dự. Dường như ông Trump không tin vào những lập luận của Ngũ Giác Đài và đã công khai chỉ trích viên tướng chỉ huy, John Nicholson, rất được tôn trọng tại Kabul cũng như tại Washington. Đối với tổng thống Mỹ, tăng quân số sẽ tiêu tốn ngân sách mỗi năm đến 25 tỷ đô la.
Phe chủ trương Mỹ từ bỏ các cam kết quân sự ở nước ngoài, do Steve Bannon dẫn đầu, lại nảy sinh một ý tưởng khác «tư hữu hóa» chiến tranh, nghĩa là giao phó cuộc chiến cho lính đánh thuê, kèm theo với mọi rủi ro chính trị, đạo đức và tác chiến. Một kiểu khoán thầu các nhiệm vụ ở nước ngoài.
Cuộc chiến giữa hai tầm nhìn này gợi nhắc lại những gì đã từng xảy ra với người tiền nhiệm Barack Obama năm 2009, giữa bộ Quốc Phòng và bộ Ngoại Giao, với những cố vấn chính trị quan ngại cho uy tín của tổng thống và với phó tổng thống Joe Biden, vốn chủ trương can thiệp tối thiểu.
Thế nan giải đó nay được lặp lại với Donald Trump với cùng kiểu câu hỏi: Tại sao phải ở lại? Tốn kém sẽ là bao nhiêu? Kết quả là được gì? Tám năm sau Obama, Trump giờ gần như cũng có cùng kiểu do dự.
Minh Anh 11-08-2017



--------------------
Venezuela: Ngõ cụt?

 
(RFI): Đề cập đến tình hình Venezuela, báo La Croix có bài xã luận «Con đường đối thoại chật hẹp», nhấn mạnh đến sự cần thiết phải có đối thoại giữa những thành phần ôn hòa trong chính phủ và phe đối lập, tránh bạo động leo thang, cho dù giải pháp này có nhiều khó khăn.
Theo tờ báo, hiếm có nước nào, trong những năm gần đây, lại bị tuột dốc một cách chóng mặt như Venezuela. Mặc dù có dự trữ dầu lửa lớn nhất thế giới, đất nước này đang bị kiệt quệ. Hệ thống tái phân phối được lập ra dưới thời cố tổng thống Hugo Chavez đã sụp đổ. Các cửa hàng trống rỗng và lạm phát phi mã ở mức 1000% / năm. Nếu Venezuela tổ chức bầu cử tổng thống vào lúc này, Nicolas Maduro sẽ bị gạt bỏ ngay tức khắc.
Trong tình thế khủng hoảng trầm trọng như vậy, thay vì nén chịu các chỉ trích hoặc hợp tác với Quốc Hội lập pháp mà phe đối lập kiểm soát từ năm 2015, tổng thống Maduro lại chọn giải pháp tránh né và tiếp tục dấn thân vào ngõ cụt. Ông đã cho bầu Quốc Hội Lập Hiến để gạt bỏ Quốc Hội lập pháp. Ông tấn công vào Nhà nước pháp quyền. Liên Hiệp Quốc tố cáo Caracas sử dụng bạo lực thái quá để trấn áp người biểu tình.
Thế nhưng, chính quyền vẫn tồn tại với sự ủng hộ của quân đội vì giới tướng lãnh được hưởng lợi từ chế độ này. Còn tuyệt đại đa số người dân hiện đang hứng chịu tình trạng bạo lực, nạn tham nhũng, thì chỉ mong mỏi có một điều: ông Maduro ra đi.
Đây cũng là lập trường của Hoa Kỳ. Chính quyền của tổng thống Donald Trump vừa quyết định một loạt các biện pháp cấm vận nhắm vào chính quyền Caracas, vì theo Washington, chế độ của Maduro là độc tài và không thể chấp nhận được. Đa số các nước châu Mỹ La tinh, Liên Hiệp Châu Âu và cả Vatican cũng không thừa nhận tính chính đáng của Quốc Hội Lập Hiến.
Lo ngại bạo lực vũ trang leo thang, các nước này kêu gọi đàm phán giữa những nhân vật được cho là ôn hòa ở cả hai phe, chính phủ và đối lập. Vào tháng 12 tới, Venezuela sẽ có bầu cử cấp địa phương và đây sẽ dịp để người dân nước này lên tiếng. Một bộ phận của phe đối lập sẵn sàng chấp nhận «cuộc chơi» này, bất chấp những rủi ro gian lận. Do vậy, theo La Croix, cần phải ủng hộ giải pháp này trong hoàn cảnh hiện nay của Venezuela.
Minh Anh 11-08-2017



--------------------
Trang nhất các báo Pháp

 
(RFI): La Croix cảnh báo «Sự chệch hướng đáng lo ngại của Venezuela», chế độ của tổng thống Maduro đang bị cả Hoa Kỳ, tòa thánh Vatican, Liên Hiệp Châu Âu và các nước láng giềng lớn cùng lên tiếng chỉ trích gay gắt. Trong mục «Sự kiện», La Croix cho rằng «nhiều biện pháp trừng phạt được đưa ra để ngăn chặn chế độ chuyên quyền của Caracas», trước một «Venezuela bên bờ hỗn loạn».
Trang nhất của báo Le Monde nhận định «Cuộc khẩu chiến thổi bùng lo ngại một cuộc xung đột nguyên tử» giữa Hoa Kỳ và Bắc Hàn. Washington vẫn chưa tìm ra được biện pháp gây sức ép hiệu quả để thuyết phục Kim Jong Un từ bỏ dự án phát triển hạt nhân.
Thời sự Pháp được Le Figaro và Les Echos đề cập trên trang nhất. Le Figaro trở lại mối bận tâm «bị trộm viếng thăm» của người dân Pháp vào mỗi dịp nghỉ hè với lời cảnh báo «Tại Pháp, cứ hai phút lại có một vụ trộm».
Les Echos thông báo chính sách của chính phủ về khoản tiền khuyến khích người dân bỏ xe hơi cũ gây ô nhiễm. Các gia đình có thu nhập thấp có thể nhận được đến 2.000 euro nếu mua một chiếc xe hơi ít gây ô nhiễm hơn. Sắp tới, xe hơi chạy bằng diesel có thể bị hạn chế ở một số thành phố lớn vào những ngày bị ô nhiễm cao.
Minh Anh 11-08-2017

--------------------
Truyền thông Nam Hàn kêu gọi phát triển vũ khí hạt nhân

 

Ảnh minh họa: Thứ trưởng Quốc phòng Nam Hàn Yoo Jeh Seung (P) và tướng Thomas Vandal, tư lệnh lục quân Mỹ tại Nam Hàn trong buổi họp báo về triển khai THAAD ngày 08/07/2016.You Seung-kwan/News1 via REUTERS

(RFI): Cho đến nay, bất chấp các đe dọa tấn công từ Bắc Hàn, Nam Hàn vẫn tự tin do có được “lá chắn hạt nhân” của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, trong những ngày đầu tháng 08/2017, theo AFP, báo chí Nam Hàn đồng loạt lên tiếng yêu cầu Seoul xem xét việc phát triển vũ khí hạt nhân, trong bối cảnh Bình Nhưỡng có những tuyên bố ngày càng táo tợn hơn, trước các áp lực quốc tế gia tăng buộc Bắc Hàn từ bỏ chương trình vũ khí nguyên tử. Nhiều nhà quan sát cảnh báo “hiệu ứng dây chuyền” của một cuộc chạy đua phát triển vũ khí hạt nhân tại Đông Bắc Á.
Hiện tại, khoảng 28.500 binh sĩ Mỹ được triển khai tại Nam Hàn, để bảo vệ quốc gia này. Theo một thỏa thuận ký năm 1974, giữa Seoul và Washington, Nam Hàn không có quyền chế tạo vũ khí nguyên tử, đổi lại, đồng minh Đông Bắc Á được “lá chắn hạt nhân” Mỹ che chở. Sau cuộc chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), Hoa Kỳ từng triển khai vũ khí hạt nhân tại Nam Hàn, nhưng đã rút đi vào lúc Seoul và Bình Nhưỡng đạt thỏa thuận về “phi hạt nhân hóa” bán đảo Triều Tiên vào năm 1991.
Năm 2006, Bình Nhưỡng tiến hành vụ thử vũ khí hạt nhân đầu tiên, và chính thức tuyên bố từ bỏ cam kết vào năm 2009. Trong những tháng gần đây, căng thẳng giữa Bắc Hàn và Hoa Kỳ dâng cao, đặc biệt với việc Bình Nhưỡng tiến hành hai vụ thử hoả tiễn liên lục địa ICBM, được nhiều chuyên gia coi là “thành công”. Hai hoả tiễn có khả năng bắn tới một phần lãnh thổ của Hoa Kỳ. Cùng lúc đó, có nhiều thông tin về việc Bắc Hàn đang nhanh chóng tiến đến làm chủ công nghệ thu nhỏ đầu đạn hạt nhân, để gắn vào hoả tiễn.
Theo các nhà quan sát, một câu hỏi ngày càng ám ảnh nhiều người Nam Hàn: Liệu Washington có thực sự sẵn sàng bảo vệ Seoul, khi nhiều thành phố Mỹ có nguy cơ trở thành nạn nhân của vũ khí nguyên tử Bắc Hàn?

Seoul có thể chế bom nguyên tử trong vài tháng

Xã luận nhật báo Korea Herald hôm nay, 11/08, cảnh báo: “Niềm tin vào lá chắn hạt nhân Mỹ có thể bị lay chuyển” và “đây là thời điểm xem xét việc phát triển vũ khí nguyên tử”. Báo Koreal Herald kêu gọi Washington đưa hoả tiễn hạt nhân trở lại Nam Hàn, nếu không muốn Seoul tự trang bị hệ thống vũ khí nguyên tử.
Nhật báo Chosun hồi đầu tuần cũng khẳng định: “Tai họa đang lơ lửng”, “Mọi đề xuất, kể cả những điều vốn bị coi là cấm kỵ, nên được bàn thảo”. Nhật báo kinh tế Korea Economic Daily nghiêng về giải pháp vũ khí nguyên tử chống lại Bắc Hàn, với quan điểm “dùng đe dọa hủy diệt đối lại đe dọa hủy diệt”. Quan điểm của báo chí Nam Hàn nói trên khá tương hợp với lập trường ủng hộ hạt nhân của người Nam Hàn. Theo AFP, trong một cuộc điều tra hồi năm ngoái, khoảng 57% dân Hàn tán đồng giải pháp này, và 31% có ý kiến ngược lại.
Theo nhiều chuyên gia, với trình độ công nghệ hiện tại, Nam Hàn hoàn toàn đủ khả năng có được hoả tiễn hạt nhân chỉ vài tháng sau khi quyết định. Có điều là việc Seoul xây dựng hệ thống vũ khí riêng sẽ để lại nhiều hệ quả tồi tệ.
Giảng viên Đại học về Bắc Hàn tại Seoul, ông Yang Moo Jin, cho rằng lập trường “dùng đe dọa hủy diệt đối lại đe dọa hủy diệt” sẽ biến bán đảo Triều Tiên thành đấu trường chạy đua vũ trang quyết liệt. Nếu việc này xảy ra Bình Nhưỡng càng có thêm lý do để biện minh cho chương trình hoả tiễn hạt nhân, khiến việc trở lại đàm phán vốn đã khó, càng thêm khó. Vẫn theo chuyên gia Yang Moo Jin, quyết định của Nam Hàn cũng sẽ mở ra cơ hội cho Nhật Bản và Đài Loan tự trang bị vũ khí. Tokyo “chắc chắn sẽ hoan nghênh việc này”, bởi đây là yếu tố hết sức thuận lợi giúp cho chính quyền Shinzo Abe trong chủ trương xét lại Hiến pháp chủ hòa của Nhật.

Bối cảnh khẩu chiến gia tăng

Tuyên bố của báo chí Nam Hàn có phản ánh quan điểm của Seoul? Để trả lời câu hỏi này cần đặt các phát biểu nói trên trong bối cảnh khẩu chiến đang gia tăng về cường độ giữa Washington và Bình Nhưỡng, với các đe dọa “nhấn chìm trong biển lửa” của tổng thống Mỹ hay kế hoạch “tấn công gần Guam (Mỹ)” của lãnh đạo Bắc Hàn Kim Jong Un. Về phần mình, bộ trưởng Quốc Phòng Nam Hàn Song Young Moo cho biết Seoul “hoàn toàn có khả năng” tự chế bom nguyên tử, nhưng chưa tính đến.
Chính quyền Seoul đang đàm phán với Mỹ nhằm nới lỏng thỏa thuận song phương về các hoả tiễn tầm trung 800 km của Nam Hàn. Seoul muốn nâng trọng lượng đầu đạn lên 1.000 kg, so với 500 kg hiện nay. Đây là loại hỏa tiễn có thể tấn công mọi địa điểm trên đất Bắc Hàn. Đầu tuần, Ngũ Giác Đài thông báo đang “tích cực” xem xét vấn đề này.
Trọng Thành 11-08-2017

--------------------
Cam Bốt: Một nhà đối lập bị kết án 18 tháng tù với tội danh vu cáo

 

Ông Kim Sok (P) đến tòa án Phnom Penh, Cam Bốt, ngày 10/08/2017.Reuters

(RFI): Ngày 10/08/2017, tư pháp Cam Bốt đã kết án 18 tháng tù và phạt 170 nghìn euro đối với ông Kim Sok, một nhà bình luận chính trị đối lập với chính phủ của thủ tướng Hun Sen.
Nhà bình luận Kim Sok bị kết tội vu cáo chính quyền và kích động dân chúng.
Ông Kim Sok bị bắt vào 17/02/2017, sau khi cáo buộc chính quyền Hun Sen phải chịu trách về cái chết không rõ ràng của nhà bình luận chính trị nổi tiếng Cam Bốt, ông Kem Ley. Ông Kem Ley bị bắn vào tháng 7 năm 2016 khi đang uống cà phê tại Phnom Penh.
Các tổ chức đối lập tại Cam Bốt nghi ngờ chính phủ đã dàn dựng vụ ám sát này.
Ông Kim Sok đã đòi phải có một phiên xử mới và hét lên trước tòa: «Tôi không công nhận tòa án bù nhìn này».
Thủ tướng Hun Sen vẫn được biết đến là mạnh tay sử dụng tư pháp để đàn áp phe đối lập, nhất là trước thời điểm cuộc bầu cử Quốc Hội Cam Bốt năm 2018 đang đến gần.
Minh Tâm 11-08-2017

--------------------
Donald Trump: «phương án quân sự» đánh Bắc Hàn đã sẵn sàng

 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (T) trả lời họp báo tại Bedminster, New Jersey, ngày 10/08/2017.Reuters

(RFI): Bị chế độ Kim Jong Un gọi là «kẻ mất trí» tổng thống Mỹ Donald Trump đáp trả với tuyên bố: «Dọa dùng biển lửa có lẽ chưa đủ mạnh đối với Bắc Hàn. Phương án quân sự đã sẵn sàng». Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, Bắc Kinh cho biết sẽ giữ thái độ «trung lập» nếu xảy ra chiến tranh trong khi Canberra khẳng định ủng hộ Hoa Kỳ.
Không tìm cách hạ nhiệt, tổng thống Mỹ tiếp tục đay nghiến Bình Nhưỡng. Theo AFP,ngày 11/08/2017, trả lời câu hỏi của báo chí từ nơi nghỉ hè ở New Jersey, về thái độ khinh thường của chính quyền Bắc Hàn, tổng thống Donald Trump cho rằng lời đe dọa phản công bằng «biển lửa» có lẽ chưa đủ mạnh để làm Bình Nhưỡng lo ngại. Nhưng đã đến lúc phải có người «tuyên bố mạnh mẽ giùm dân chúng Mỹ và người dân các nước khác» đang bị Bắc Hàn đe dọa.
Nhưng vài giờ sau, qua twiter, tổng thống Mỹ cho biết thêm: «Phương án quân sự đã chuẩn bị xong, sẵn sàng chờ Kim Jong Un quyết định thiếu khôn ngoan».
Bình Nhưỡng loan báo, vào trung tuần tháng 08 sẽ phóng bốn hoả tiễn bay ngang Nhật Bản đến gần đảo Guam nơi Hoa Kỳ có căn cứ không quân và hải quân chiến lược, cách Bắc Hàn 3500 km.
Tuy nhiên, tổng thống Mỹ không cho biết là Hoa Kỳ có đánh phủ đầu để phòng ngừa hay không mà chỉ nói là «có nhiều phương án» trong tay và Bình Nhưỡng cần phải suy tính nếu muốn tấn công «nước Mỹ hay một đồng minh của Mỹ».
Trong bối cảnh Washington và Bình Nhưỡng leo thang khẩu chiến, Bắc Kinh thúc giục Bắc Hàn không nên khiêu khích. Hoàn Cầu Thời Báo cho biết, «Trung Quốc sẽ không can thiệp nếu chiến tranh xảy ra». Trong bài xã luận, tiếng nói của phe chủ chiến tại Trung Quốc cảnh báo: nếu Bắc Hàn ra tay trước, phóng hoả tiễn đe dọa lãnh thổ Hoa Kỳ và bị Hoa Kỳ đánh trả thì Trung Quốc đứng ngoài.
Trái lại, chính phủ Úc, qua tuyên bố của thủ tướng Malcolm Turnbull trên một đài phát thanh ngày thứ Sáu 11/08/2017, cam kết, nếu chiến tranh xảy ra với Bắc Hàn, Hoa Kỳ có thể tin cậy vào đồng minh vững chắc nhất là nước Úc.
Tú Anh 11-08-2017

--------------------
Tại sao có thể xảy ra chiến tranh với Bắc Hàn?

 

Hình ảnh Bắc Hàn phóng hoả tiễn được truyền hình tại Tokyo, Nhật Bản, ngày 10/08/2017.REUTERS/Toru Hanai

(RFI): Tạp chí Anh The Economist (ngày 05/08/2017) đăng trên trang bìa hình ảnh biếm họa “cây nấm” hạt nhân nổ tung trên trời, từ đó lộ ra một bên là khuôn mặt của lãnh tụ Bắc Hàn Kim Jong Un, còn bên kia là tổng thống Mỹ Donald Trump đang gườm gườm quan sát nhau. Phía dưới là ba từ nhỏ: “It could happen” (Điều này có thể xảy ra).
Theo Pierre Haski, tác giả bài viết “Tại sao có thể xảy ra chiến tranh với Bắc Hàn?” trên trang l’Obs (07/08/2017), hình ảnh biếm họa đó tóm tắt tuyệt vời tính chất phức tạp của hồ sơ hạt nhân Bắc Hàn. Theo ông, trong mọi rủi ro trên trái đất, nguy cơ xảy ra một cuộc chiến xung quanh và vì vấn đề hạt nhân Bắc Hàn đang ở mức cao nhất, dù trước đó, ông luôn đồng tình với ý kiến, mỗi lần Bình Nhưỡng thử hạt nhân hay bắn hoả tiễn, thì một cuộc xung đột vẫn là điều không thể, ngay cả khi nhiều người đưa ra giả thuyết Thế Chiến thứ ba.

Nếu xảy ra chiến tranh, “tất cả đều thua cuộc”

Thời thế đã thay đổi, trước hết là Donald Trump được bầu làm tổng thống Mỹ. Tân chủ nhân Toà Bạch Ốc là người vừa “dốt đặc” về địa chính trị, vừa bốc đồng và khó lường. Tiếp theo là thế lực đang lên như diều gặp gió của Tập Cận Bình, lãnh đạo Trung Quốc quyền lực nhất trong vòng 30 năm gần đây. Trở thành nhân vật số một của đảng Cộng Sản từ năm 2012, ông đang chuẩn bị tiếp tục thêm một nhiệm kỳ 5 năm vào kỳ đại hội diễn ra vào tháng 09/2017.
Tạp chí The Economist cũng dựng nên một kịch bản chiến tranh dựa trên sự giao thoa giữa hành động khiêu khích của Kim Jong Un và thái độ hống hách bốc đồng của Donald Trump. Thế nhưng, theo Pierre Haski, kịch bản của The Economist kết thúc chẳng tốt đẹp gì, vì một cuộc tấn công mang tính trừng phạt của Mỹ nhắm vào những khu vực quân sự của Bắc Hàn sẽ khiến Bình Nhưỡng trả đũa bằng hạt nhân vào Nam Hàn. Nếu Mỹ cũng đáp trả Bắc Hàn bằng hạt nhân, thì không chỉ Kim Jong Un chết, mà hàng trăm nghìn người dân miền Bắc cũng thiệt mạng. Và như tạp chí Anh nhấn mạnh, “tất cả các bên đều thua cuộc!”
Thảm kịch này sẽ là hậu quả của việc lần đầu tiên nguyên tử được sử dụng vì mục đích quân sự kể từ năm 1945 sau hai thảm họa Hiroshima và Nagasaki và sự buông lỏng loại vũ khí răn đe từ thời điểm đó. Thảm kịch này có vẻ thái quá, nhưng không phải hoàn toàn phi thực tế. Trước hết, vì Bắc Hàn đã đạt được những tiến bộ thật sự, không chỉ về quá trình làm chủ vũ khí nguyên tử, mà còn về công nghệ vũ khí đạn đạo. Tiếp theo, là vì, trong hồ sơ này, chỉ có những giải pháp xấu, nên có nguy cơ lựa chọn giải pháp xấu nhất.

“Người bạn mới” Tập Cận Bình phớt lờ yêu cầu của Trump

Hoa Kỳ có thể cảm thấy bị đe dọa bởi một quốc gia suốt ngày rao giảng lòng căm thù đối với Mỹ. Hơn nữa, Bắc Hàn đang gần đến lúc làm chủ khả năng gắn đầu đạn hạt nhân lên một hoả tiễn có thể tấn công tới bờ Tây của Hoa Kỳ. Bình Nhưỡng đã có thể, hoặc sắp có thể, tấn công được những mục tiêu gần như Nam Hàn, Nhật Bản và các căn cứ quân sự của Mỹ trong vùng, thậm chí xa hơn là lãnh thổ Hawaï của Mỹ.
Đầu năm 2017, sau vụ thử hoả tiễn đầu tiên của Bắc Hàn trong nhiệm kỳ của tân chủ nhân Toà Bạch Ốc, Donald Trump viết trên Twitter: “Điều này sẽ không xảy ra nữa”. Lời khẳng định mà đến bây giờ vẫn khó biến thành hành động, thêm vào đó là những từ ngữ hung hăng trên một dòng tweet càng khiêu khích Kim Jong Un muốn tiếp tục vì chắc rằng thu hút được sự chú ý của người được cho là quyền lực nhất thế giới.
Lúc đầu, Donald Trump cho rằng đã tìm được một giải pháp đơn giản với Trung Quốc về vấn đề hạt nhân Bắc Hàn vì tưởng đã thuyết phục được "người bạn mới" Tập Cận Bình vào tháng 04/2017 tại Mar-a-Lago, bang Florida, giữa miếng pho-mát và trái lê, và nhất là thông báo bắn 59 hoả tiễn Tomahawk vào Syria trong lúc ăn tráng miệng với đồng nhiệm Trung Quốc.
Sau vài tin tweet có vẻ khích lệ, Donald Trump lại viết tweet thể hiện thái độ bực mình khi thấy Trung Quốc từ chối sử dụng thực sự ảnh hưởng để thuyết phục Bình Nhưỡng, dù Bắc Kinh và Washington cùng thông qua những biện pháp trừng phạt mới đối với Bắc Hàn tại Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc.

Bắc Hàn trong chiến lược châu Á của Trung Quốc

Điều mà Donald Trump thấy khó hiểu, đó là Trung Quốc đặt Bắc Hàn vào chiến lược chung về châu Á, mà không phải là một vấn đề tách biệt. Điều này giải thích tại sao, dù có lợi thế là điểm trung chuyển chất đốt và tiếp viện cho Bắc Hàn, Bắc Kinh vẫn từ chối khóa tay một nước mà từ lâu không còn được coi là một "đồng minh" nữa, cho dù giữa hai nước vẫn tồn tại thỏa thuận hữu nghị, hợp tác và tương trợ, được ký vào năm 1961, dưới thời Mao Trạch Đông. Cần nhắc lại là Mao đã mất một người con trai trong chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), trong đó có khoảng một triệu lính "tình nguyện" Trung Quốc tham chiến.
Hiện tại, Trung Quốc cảm thấy đủ mạnh để đòi lại vai trò cường quốc thống trị ở châu Á, vai trò bị Mỹ chiếm từ năm 1945. Với Trung Quốc, đây chỉ là vấn đề lập lại trật tự của mọi việc, chấm dứt một thế kỷ rưỡi từ khi tiếp xúc với phương Tây mà kết quả là đã đánh bật sự thống trị của Trung Quốc tại châu Á.
Trong nhãn quan của Trung Quốc, phải tránh để Hoa Kỳ tận dụng sự kiện chế độ Bình Nhưỡng có thể sụp đổ, tiếp theo là hai miền Triều Tiên thống nhất dưới sự chỉ đạo của Nam Hàn, mạnh hơn về kinh tế, để giúp Washington mở rộng ảnh hưởng trên toàn bán đảo. Đây chính là cơn ác mộng đối với Bắc Kinh và buộc Bắc Kinh phải triển khai lực lượng quân sự hùng mạnh tại phía nam tới biên giới.

Hành động đơn phương hay ngoại giao

Ở thành phố Đan Đông (Dandong) của Trung Quốc, cách thành phố Sinuiju của Bắc Hàn bằng con sông Áp Lục (Yalu), điểm trung chuyển chính giữa hai nước, người Trung Quốc vẫn giữ kỷ niệm sâu cay về bộ khung cây cầu thép bị bom Mỹ phá hủy trong cuộc chiến Triều Tiên. Một cây cầu hiện đại được xây bên cạnh nhưng cây cầu cũ trở thành một di vật mang ý nghĩa chính trị rõ ràng.
Nhà báo Pierre Haski, dẫn lời một chuyên gia hiểu rõ tâm trạng của các nhà lãnh đạo Trung Quốc, cho rằng trong trường hợp Mỹ tấn công chế độ Bình Nhưỡng, Bắc Kinh sẽ cho triển khai quân trên lãnh thổ Bắc Hàn, có thể đến tận vĩ tuyến 28 chia cắt hai miền Nam-Bắc sau thỏa thuận đình chiến năm 1953, để tránh chế độ của Kim Jong Un sụp đổ, dẫu rằng vẫn có cái nhìn coi thường đối với tầng lớp lãnh đạo Bắc Hàn.
Vậy Donald Trump có thể làm được gì? Nguyên thủ Mỹ có thể phớt lờ tất cả các yếu tố này và vẫn cho rằng Trung Quốc sẽ chấp nhận “việc đã rồi” về chủ thuyết đơn phương hành động của Mỹ như đã từng làm trong quá khứ… Tính toán này có nhiều rủi ro. Khả năng này bị các tướng lĩnh và ngoại trưởng Rex Tillerson phản đối rõ ràng, nhưng lại có vẻ “cám dỗ” tổng thống Mỹ, đang thất bại trên nhiều “mặt trận” khác, để đạt được một thành công mà ông cho là “dễ dàng” ở miền đất chẳng khiến ông quan tâm.
Hoặc cũng có thể ông đi theo con đường ngoại giao đã từng thử nghiệm trong quá khứ, dù cũng thất bại, song vẫn là cách tốt nhất để giải quyết một vấn đề kiểu này. Như trong hồ sơ nguyên tử với Iran, các nhà đàm phán của nhóm 5+1 (gồm 5 nước thành viên thường trực Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc: Pháp, Anh, Mỹ, Nga, Trung Quốc cùng với Đức) cũng phải mất nhiều năm để đạt được thỏa thuận với Teheran, dù đúng là Donald Trump đang muốn phá thành quả của người tiền nhiệm Obama.
Khác với Iran, Bắc Hàn đã có vũ khí hạt nhân và một thỏa thuận chắc chỉ để xác nhận điều này, đưa vấn đề vào khuôn khổ và vô hiệu hoá vũ khí hạt nhân của Bình Nhưỡng chừng nào còn có thể.

Kỷ nguyên “hậu Mỹ”

Từ Bill Clinton, mỗi đời tổng thống Mỹ đều tìm cách đàm phán với chính quyền Bắc Hàn. Cựu ngoại trưởng Mỹ Madeleine Albright thậm chí được chào mừng tại một sân vận động ở Bình Nhưỡng vào lúc đàm phán được cho là tiến triển. Nhưng Bắc Hàn chưa bao giờ tôn trọng các cam kết ngừng phát triển vũ khí nguyên tử, vì nghi ngờ phía Mỹ không từ bỏ ý định “thay đổi chế độ” nhằm lật đổ dòng họ Kim ở Bình Nhưỡng.
Có rất nhiều khúc mắc cần được giải quyết, trong đó một số mang tính chính trị và pháp luật, như chính thức chấm dứt tình trạng chiến tranh từ năm 1953, vì giữa hai miền không có một hiệp định hòa bình nào mà chỉ là một thỏa thuận hưu chiến. Một số vấn đề khác mang tính địa chính trị như vị trí tương ứng của Mỹ và Trung Quốc tại châu Á. Cuối cùng, những lo lắng khác mang tính tâm lý, như việc hiểu rõ được các ý định xấu của nhau.
Vấn đề ở chỗ, như một nhà phân tích Úc từng nhấn mạnh, là “Trump không có chính sách về châu Á và chắc hẳn sẽ không có”. Và đây chính là một trở ngại lớn. Nhà phân tích Michael Wesley, thuộc đại học quốc gia Úc, nhấn mạnh rằng “Trump quan sát châu Á khác với các tổng thống Mỹ từ thời Theodore Roosevelt. Các nhà tiền nhiệm xem châu Á là điểm cốt yếu cho sự thịnh vượng của Hoa Kỳ, Trump thì lại nghĩ rằng châu Á phát triển nhờ khai thác tính hào phóng của Mỹ”. Vẫn theo ông Wesley, cách nhìn này, hay đúng hơn là thiếu tầm nhìn, đưa châu Á vào kỷ nguyên “hậu Hoa Kỳ”, và đẩy các nước châu Á tỏ ra dễ dãi hơn trước sức mạnh Trung Hoa đang trỗi dậy.
Ngoài tính khí kỳ quặc của Kim Jong Un và mối nguy hiểm thực sự của nguyên tử Bắc Hàn, điều cốt yếu là những gì đang diễn ra đằng sau cuộc đọ sức với Donald Trump. Đó là điều biến cuộc xung đột tiềm tàng này trở thành nguy hiểm nhất trên thế giới hiện nay, và biến lời tiên tri trên trang bìa tạp chí The Economist trở nên đáng tin, đồng thời vẫn hy vọng lời tiên tri sẽ không thành hiện thực.
RFI 10-08-2017